مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦١ - اعترافات

عبد الرحیم بن نباته ضرب المثل خطبای عرب است در دوره اسلامی. وی اعتراف میکند که سرمایه فکری و ذوقی خود را از علی علیه السلام گرفته است. وی به نقل ابن ابی الحدید در مقدمه شرح نهج البلاغه میگوید:

«صد فصل از سخنان علی را حفظ کردم و به خاطر سپردم و همانها برای من گنجی پایان ناپذیر بود.».

جاحظ، ادیب سخندان و سخن شناس معروف- که از نوابغ ادب است و در اوایل قرن سوم هجری میزیسته است و کتاب البیان و التبیین وی یکی از ارکان چهارگانه ادب به شمار آمده است [١]- مکرر در کتاب خویش ستایش و اعجاب فوق العاده خود را نسبت به سخنان علی علیه السلام اظهار میدارد.

از گفتههای وی بر میآید که در همان وقت سخنان فراوانی از علی علیه السلام در میان مردم پخش بوده است.

در جلد اول البیان و التبیین [٢] رأی و عقیده کسانی را نقل میکند که صمت و سکوت را ستایش و سخن زیاد را نکوهش کردهاند. جاحظ میگوید:

«سخن زیاد که نکوهش شده است سخن بیهوده است نه سخن مفید و سودمند، وگرنه علی بن ابیطالب و عبد اللَّه بن عباس نیز سخن فراوان داشتهاند.».

جاحظ در همان جلد اول [٣] این جمله معروف را از علی علیه السلام نقل میکند:«قیمَةُ کلِّ امْرِی ما یحْسِنُهُ» [٤]. آنگاه بیش از نیم صفحه این جمله را ستایش میکند و میگوید: