ابن عباس در دوران خلافت علی علیه السلام بر آن حضرت وارد شد در حالی که با دست خودش کفش کهنه خویش را پینه میزد. از ابن عباس پرسید: قیمت این کفش چقدر است؟ ابن عباس گفت: هیچ. امام فرمود: ارزش همین کفش کهنه در نظر من از حکومت و امارت بر شما بیشتر است، مگر آنکه به وسیله آن عدالتی را اجرا کنم، حقی را به ذی حقی برسانم، یا باطلی را از میان بردارم [١] در خطبه ٢٠٧ بحثی کلی در مورد حقوق میکند و میفرماید: حقوق همواره طرفینی است. میفرماید: از جمله حقوق الهی حقوقی است که برای مردم بر مردم قرار داده است؛ آنها را چنان وضع کرده که هر حقی در برابر حقی دیگر قرار میگیرد؛ هر حقی به نفع یک فرد و یا یک جمعیت موجب حقی دیگر است که آنها را متعهد میکند؛ هر حقی آنگاه الزامآور میگردد که دیگری هم وظیفه خود را در مورد حقوقی که بر عهده دارد انجام دهد.

پس از آن چنین به سخن ادامه میدهد:

وَ اعْظَمُ مَاافْتَرَضَ سُبْحانَهُ مِنْ تِلْک الْحُقوقِ حَقُّ الْوالی عَلَی الرَّعِیةِ وَ حَقُّ الرَّعِیةِ عَلَی الْوالی، فَریضَةٌ فَرَضَهَا اللَّهُ سُبْحانَهُ لِکلٍّ عَلی کلٍّ، فَجَعَلَها نِظاماً لِالْفَتِهِمْ وَ عِزّاً لِدینِهِمْ، فَلَیسَتْ تَصْلُحُ الرَّعِیةُ الَّا بِصَلاحِ الْوُلاةِ وَ لا تَصْلُحُ الْوُلاةُ الّا بِاسْتِقامَةِ الرَّعِیةِ، فَاذا ادَّتِ الرَّعِیةُ الَی الْوالی حَقَّهُ وَ ادَّی الْوالی الَی الرَّعِیةِ حَقَّها عَزَّ الْحَقُّ بَینَهُمْ وَ قامَتْ مَناهِجُ الدّینِ وَ اعْتَدَلَتْ مَعالِمُ الْعَدْلِ وَ جَرَتْ عَلی اذْلالِهَا السُّنَنُ فَصَلَحَ بِذلِک الزَّمانُ وَ طُمِعَ فی بَقاءِ الدَّوْلَةِ وَ یئِسَتْ مَطامِعُ الْاعْداءِ ....

بزرگترین این حقوق متقابل، حق حکومت بر مردم و حق مردم بر حکومت است. فریضه الهی است که برای همه بر همه حقوقی مقرر فرموده، این حقوق را مایه انتظام روابط مردم و عزت دین آنان قرار داده است. مردم هرگز روی صلاح و شایستگی نخواهند دید مگر حکومتشان صالح باشد و حکومتها هرگز به صلاح نخواهند آمد مگر توده ملت استوار و بااستقامت شوند. هرگاه توده ملت به حقوق حکومت وفادار باشند و حکومت حقوق

[١] نهج البلاغه، خطبه ٣٣.