مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣ - الف دعوتهای سه بعدی

دیباچه .

الف . دعوتهای سه بعدی

پدیده دعوت که فردی از افراد یک نوع، سایر افراد را به عقیده و مرامی بخواند و آنها را به سویی بکشاند، از مختصات اجتماع بشری است.

شعاع تأثیر این دعوتها از حیث عرض و طول و عمق یکسان نیست، متفاوت است. تأثیر بیشتر آنها کم [بوده] و در ابعاد کوچکی صورت گرفته و میگیرد و لهذا از جنبه تاریخی و اجتماعی قابل توجه و اهمیت نیست. اما پارهای از دعوتهاست که لااقل در یک بعد پیشروی داشته است، مثلًا سطح وسیعی را ولو برای مدت کوتاهی فرا گرفته، و یا قرنهای متمادی- هر چند در میان مردمی اندک- دوام یافته، و یا نفوذی ریشهدار گرچه در میان مردمی اندک و در زمانی نسبتاً کوتاه پیدا کرده است. این گونه دعوتها درخور اهمیت و شایسته بررسی و تحلیل و احیاناً تجلیل است.

آنچه بیش از همه در خور اهمیت و قابل توجه است، دعوتهایی است که در همه ابعاد پیشروی داشته است؛ هم سطح بسیار وسیعی را اشغال کرده و هم قرنهای متمادی در کمال اقتدار حکومت کرده و هم تا اعماق روح بشر ریشه دوانده است.

این گونه دعوتهای سه بعدی مخصوص سلسله پیامبران است. کدام مکتب فکری و فلسفی را میتوان پیدا کرد که مانند ادیان بزرگ جهان بر صدها میلیون نفر در مدت سی قرن و بیست قرن و حداقل چهارده قرن حکومت کند و به سرّ ضمایر