مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٠ - نقش ماهرانه معاویه در قتل عثمان

خواست، یا آن کس که عثمان از او یاری خواست و او به دفع الوقت گذراند و موجبات مرگ او را برانگیخت تا مرگش فرا رسید؟ البته من هرگز از اینکه خیرخواهانه در بسیاری از بدعتها و انحرافات بر عثمان انتقاد میکردم، پوزش نمیخواهم و پشیمان نیستم. اگر گناه من این بوده است که او را ارشاد و هدایت کردهام، آن را میپذیرم. چه بسیارند افراد بیگناهی که مورد ملامت واقع میشوند. آری، گاهی ناصح و خیرخواه نتیجهای که از کار خود میگیرد بدگمانی طرف است. من جز اصلاح تا حدی که در قدرت دارم قصدی ندارم، جز از خدا توفیقی نمیخواهم و بر او توکل میکنم.

در یک نامه دیگر خطاب به معاویه چنین مینویسد:

فَامّا اکثارُک الْحِجاجَ فی عُثْمانَ وَ قَتَلَتِهِ فَانَّک انَّما نَصَرْتَ عُثْمانَ حَیثُ کانَ النَّصْرُ لَک، وَ خَذَلْتَهُ حَیثُ کانَ النَّصْرُ لَهُ [١].

اما اینکه تو فراوان مسأله عثمان و کشندگان او را طرح میکنی، تو آنجا که یاری عثمان به سودت بود او را یاری کردی و آنجا که یاری او به سود خود او بود، او را واگذاشتی.

قتل عثمان خود مولود فتنههایی بود و باب فتنههایی دیگر را بر جهان اسلام گشود که قرنها دامنگیر اسلام شد و آثار آن هنوز باقی است. از مجموع سخنان علی در نهج البلاغه بر میآید که بر روش عثمان سخت انتقاد داشته است و گروه انقلابیون را ذی حق میدانسته است. در عین حال، قتل عثمان را در مسند خلافت به دست شورشیان با مصالح کلی اسلامی منطبق نمیدانسته است. پیش از آنکه عثمان کشته شود، علی این نگرانی را داشته است و به عواقب وخیم آن میاندیشیده است. این