مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٥ - زهد و آزادگی

زهد و آزادگی

فلسفه دیگر زهد، آزادی و آزادگی است. میان زهد و آزادگی پیوندی کهن و ناگسستنی برقرار است.

نیاز و احتیاج ملاک «روبه مزاجی» است و بینیازی ملاک «آزادگی». آزادگان جهان که سبکباری و سبکبالی و قابلیت تحرک و پرواز اصیلترین آرزوی آنهاست، از آن جهت زهد و قناعت را پیشه میسازند که نیازها را تقلیل دهند و به نسبت تقلیل نیازها خویشتن را از قید اسارت اشیاء و اشخاص رها سازند.

زندگی انسان مانند هرجاندار دیگر یک سلسله شرایط طبیعی و ضروری دارد که از آنها گریزی نیست، از قبیل هوا برای تنفس، زمین برای سکنی، نان برای خوردن، آب برای آشامیدن و جامه برای پوشیدن. انسان نمیتواند خود را از قید این امور و یک سلسله امور دیگر مانند نور و حرارت یکسره بینیاز و آزاد سازد و به اصطلاح حکما «مکتفی بذاته» گردد.

ولی یک سلسله نیازهای دیگر هست که طبیعی و ضروری نیست؛ در طول حیات به وسیله خود انسان یا عوامل تاریخی و اجتماعی بر او تحمیل میشود و آزادیاش را از آنچه هست محدودتر میسازد.

جبرها و تحمیلها مادام که به صورت یک نیاز درونی در نیامده است، مانند