مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٢ - دنیای مذموم

اسلام همه چیز بر اساس خیر و حکمت و حسن و غایت آفریده شده است:

«الَّذی احْسَنَ کلَّ شَی ءٍ خَلَقَهُ.» [١].

«ما تَری فی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ.» [٢].

علیهذا منطق اسلام در مورد ذمّ دنیا هرگز متوجه جهان آفرینش نیست.

جهان بینی اسلامی که بر توحید خالص بنا شده است، بر روی توحید در فاعلیت تکیه فراوان کرده است؛ شریکی در مُلک خدا قائل نیست. اینچنین جهان بینی نمیتواند بدبینانه باشد. اندیشه چرخ کجمدار و فلک کج رفتار یک اندیشه اسلامی نیست. پس ذمّ دنیا متوجه چیست؟

دنیای مذموم

معمولًا میگویند آنچه از نظر اسلام مذموم و مطرود است علاقه به دنیاست. این سخن، هم درست است و هم نادرست. اگر مقصود از علاقه، صرف ارتباط عاطفی است، نمیتواند سخن درستی باشد، چون انسان در نظام کلی خلقت همواره با یک سلسله علایق و عواطف و تمایلات آفریده میشود و این تمایلات جزء سرشت او است، او خودش اینها را کسب نکرده است. و بعلاوه، این علایق زائد و بیجا نیست.

همان طوری که در بدن انسان هیچ عضو زائدی وجود ندارد (حتی یک مویین رگ اضافی در کار نیست) هیچ عاطفه و علاقه طبیعی زائدی هم وجود ندارد. تمام تمایلات و عواطف سرشتی بشر متوجه هدفها و غایاتی حکیمانه است.

قرآن کریم این عواطف را به عنوان آیات و نشانههایی از تدبیر الهی و حکمتهای ربوبی یاد میکند:

وَ مِنْ ایاتِهِ انْ خَلَقَ لَکمْ مِنْ انْفُسِکمْ ازْواجاً لِتَسْکنوا الَیها وَ جَعَلَ بَینَکمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً [٣].