مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١٩ - ١- کلیاتی در مسأله جنگ و صلح از نظر فقه اسلامی
١- کلیاتی در مسأله جنگ و صلح از نظر فقه اسلامی
بسم اللَّه الرحمن الرحیم مسأله صلح امام حسن، هم در قدیم مورد سؤال و پرسش بوده [١] و هم در زمانهای بعد، و بالخصوص در زمان ما بیشتر این مسأله مورد سؤال و پرسش است که چگونه شد امام حسن علیه السلام با معاویه صلح کرد؟ مخصوصاً که مقایسهای به عمل میآید میان صلح امام حسن با معاویه و جنگیدن امام حسین با یزید و تسلیم نشدن او به یزید و ابن زیاد. به نظر میرسد برای کسانی که زیاد در عمق مطلب دقت نمیکنند این دو روش متناقض است، و لهذا برخی گفتهاند اساساً امام حسن و امام حسین دو روحیه مختلف داشتهاند و امام حسن طبعاً و جنساً صلح طلب بود برخلاف امام حسین که مردی شورشی و جنگی بود. بحث ما این است که آیا اینکه امام حسن قرارداد صلح با معاویه امضا کرد و امام حسین به هیچ وجه حاضر به صلح و تسلیم نشد، ناشی از دو روحیه مختلف است که اگر فرض کنیم در موقع امام حسن امام حسین قرار گرفته بود و به جای امام حسن امام حسین میبود، سرنوشت چیز دیگری میبود و امام حسین تا قطره آخر خونش میجنگید، و همینطور اگر در کربلا به جای امام حسین امام حسن میبود جنگی واقع نمیشد و مطلب به
[١] در زمان خود امام حسن برخی اعتراض میکردند، و در زمان ائمه بعد نیز این مسأله مورد سؤال بوده است.