مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥١ - نهج البلاغه و جامعه امروز اسلامی

همچنانکه در فصل اول و دوم کتاب ذکر شده، نهج البلاغه منتخبی است از خطبهها و وصایا و دعاها و نامهها و کلمات کوتاه علی علیه السلام که سید شریف رضی در حدود هزار سال پیش جمع آوری کرده است.

نه کلمات مولی منحصر است بدانچه سید رضی گرد آورده است [١] و نه گردآوری کلمات امیرالمؤمنین علیه السلام منحصر به سید رضی بوده است.

اکنون دو کار لازم در مورد نهج البلاغه در پیش است: یکی غور و تعمق در محتوای نهج البلاغه است، تا مکتب علی در مسائل مختلف و متنوعی که در نهج البلاغه مطرح است دقیقاً روشن شود که جامعه اسلامی سخت بدان نیازمند است؛ دیگر تحقیق در اسناد و مدارک نهج البلاغه. خوشبختانه میشنویم که در گوشه و کنار جامعه اسلامی فضلایی مشغول انجام این دو مهم میباشند.

آنچه در این کتاب آمده است، مجموع مقالات متسلسلی است که در سالهای ٥١- ٥٢ در مجله گرامی «مکتب اسلام» منتشر شده است و اکنون به صورت یک کتاب در اختیار خوانندگان محترم قرار میگیرد. قبلًا پنج جلسه در مؤسسه اسلامی حسینیه ارشاد تحت همین عنوان سخنرانی کرده بودم. بعد از آن بود که علاقهمند شدم با تفصیل بیشتر به صورت یک سلسله مقالات آنها را منتشر کنم.

از اول که نام «سیری در نهج البلاغه» به آن دادم، توجه داشتم که کار من جز یک «سیر» و یک «گردش» نام دیگری نمیتواند داشته باشد؛ هرگز نمیتوان این کوشش مختصر را «تحقیق» نامید. نه وقت و فرصت یک تحقیق را داشتم و نه خودم را لایق و شایسته این کار میدانستم. بعلاوه تحقیق عمیق و دقیق در محتوای نهج البلاغه و شناخت مکتب علی و همچنین تحقیق در اسناد و مدارک نهج البلاغه کار یک فرد نیست، کار گروه است. ولی از باب «ما لا یدْرَک کلُّهُ

---

[١] مسعودی که صد سال قبل از سید رضی بوده است در جلد دوم مروج الذهب میگوید: «در حال حاضر چهارصد و هشتاد و اندی خطبه از علی در دست مردم است» در صورتی که همه خطبههای گردآوری شده سید رضی ٢٣٩ است، یعنی کمتر از نصف عددی که مسعودی میگوید.