مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦ - عمق کلام پیغمبر صلی الله علیه و آله

سخنان پیغمبر را همه میشنیدند ولی آیا همه میتوانستند به عمق سخنان پیغمبر آنچنانکه باید، برسند؟ ابداً. شاید صدی نود و نهشان هم نمیرسیدند. خود پیغمبر اکرم ببینید چگونه مطلب را پیش بینی میکند. جملهای دارد که مفاد آن این است:

سخنانی که از من میشنوید ضبط و نگهداری کنید و به نسلهای آینده تحویل بدهید و بسپارید. ای بسا نسلهای آینده و خیلی دور معنی حرف مرا بهتر بفهمند از شما که امروز پای منبر من هستید. در آن حدیث معروفی که در کتب معتبر ما هست و از احادیثی است که شیعه و سنی روایت کردهاند و در کافی و تحف العقول و کتابهای دیگر هست، پیغمبر اکرم فرمود:

نَضَرَ اللَّهُ عَبْداً سَمِعَ مَقالَتی فَوَعاها وَ بَلَّغَها مَنْ لَمْ یسْمَعْها..

خدای خرّم سازد چهره آن بندهای را که سخن مرا بشنود و ضبط کند و برساند به کسانی که آنها از من نشنیدهاند.

بعد این جمله را اضافه فرمود:

«فَرُبَّ حامِلِ فِقْهٍ غَیرِ فَقیهٍ وَ رُبَّ حامِلِ فِقْهٍ الی مَنْ هُوَ افْقَهُ مِنْهُ.» [١].

این جمله خیلی نکته در آن هست، یعنی اشارهای است به آینده. «فقه» یعنی فهم عمیق، ولی در اینجا مقصود جملهای است که عمق داشته باشد. «فقه» با «فهم» فرقش این است که «فهم» مطلق فهمیدن است و «فقه» فهم عمیق را میگویند. وقتی که «فقه» به کلام اطلاق بشود یعنی سخنی که عمق زیاد دارد. فرمود: بسا مردمی که حامل یک سخن عمیقند ولی خودشان عمیق نیستند. جمله را همیشه نقل میکند ولی خودش نمیتواند به عمق آن پی ببرد. باز فرمود: بسا مردمی که جملهای را، فقهی را حمل میکنند یعنی جملهای را که از من شنیدهاند حفظ دارند، فقیه هم هستند، ولی نقل میکند برای کسی که از خود او فقیهتر است، یعنی نقل میکند برای کسی که از او عمیقتر است و عمق فکرش بیشتر است، او که وقتی برایش نقل میکند