روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢٨ - ترجمه

للّه [١]عظمة،خداى را عظمتى و بزرگوارى نمى‌بينيد و نمى‌دانيد و اعتقاد نمى‌كنيد.سعيد جبير گفت:لا تعظّمون اللّٰه حقّ عظمته،خداى را تعظيم نمى‌كنيد چنان كه بايد [٢].قتاده گفت:لا ترجون للّه عاقبة،اميد نمى‌داريد از خداى عاقبتى.

كلبي گفت:لا تخافون للّه عظمة،از عظمت خداى نمى‌ترسيد،و رجاء گفت به معنى [٣]خوف است،چنان كه شاعر گفت [٤]:

اذا لسعته النّحل لم يرج لسعها و خالفها في بيت نوب عواسل [٥]
وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوٰاراً ،«واو»حال است،و خداى تعالى شما را بارها بيافريده است،يك‌بار نطفه بوده‌ايد [٦]آنگه علقه،آنگه مضغه،آنگه عظام،آنگه لحم،آنگه خلقى با حيات،آنگه طفل،آنگه كودك،آنگه مراهق،آنگه محتلم، آنگه مختطّ،آنگه جوان،آنگه كهل،آنگه پير آنگه خرف.بعضى ديگر گفتند:

أَطْوٰاراً ،أي أصنافا و أكوانا شتّى [٧]:يكى سياه و يكى سفيد [٨]و يكى سرخ و يكى اصفر [٩]،يكى عربى،و يكى عجمى،يكى دراز،و يكى كوتاه،يكى نيكوخلقت،و يكى دميم،و يكى مشيم [١٠]،و يكى عاقل،و يكى[٨٠-ر]ابله،و يكى فراخ روزى،و يكى تنگ روزى،يكى سازنده،و يكى ناسازنده [١١].

آنگه تنبيه كرد ايشان را بر بعضى نعمتهاى خداى [١٢]،گفت: