روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١ - ترجمه
آسمان فرستاد [١]،آب و آتش و نمك و آهن.و بيشتر اهل علم برآنند كه تيغ خواست،لقوله تعالى [٢]: فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ ،در او شجاعتى هست سخت.و اين به تيغ لا يقتر است ازآنكه [٣]به سوزن و گزين [٤].و در اخبار اصحاب ما آمده است كه مراد به اين آهن ذو الفقار است كه براى رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-از آسمان فروفرستاد [٥]،و رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-به حضرت على -صلوات اللّٰه و سلامه عليه-داد تا در پيش او به آن قتال مىكرد.و در اخبار مخالفان اقوال مختلف آمد:در روايتى آن است كه حضرت اميرالمؤمنين -صلوات اللّٰه و سلامه عليه-روايت كرد كه جبرئيل-عليه السّلام-به نزديك رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-آمد و گفت:يا رسولاللّٰه،در يمن صنمى است [٦]در آهن گرفته،كس [٧]بفرست و بفرماى تا آن صنم بشكند و از آهن او دو تيغ سازند كه بدو قتال كنند [٨].
اميرالمؤمنين [٩]گفت:رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-مرا بخواند و آنجا فرستاد.من برفتم و آن صنم بشكستم و آهن او پيش رسول آوردم [١٠]،از او دو تيغ ساختند:يكى را مخذوم نام كرد و يكى را ذو الفقار،و به من داد تا بدو [١١]قتال مىكردم.روز احد رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-مرا گفت:
لا سيف الّا ذو الفقار و لا فتى الّا عليّ.
و روايتى ديگر آن است كه:ذو الفقار تيغ عاص بن منبّه السّهمىّ بود،
[١] .آد،گا:فروفرستاد،كا:فروفرستاده.
[٢] .كا:به قرينۀ قول او آنكه.
[٣] .آد،كا،گا:لا يقتر است كه.
[٤] .كا،گا:كذين.
[٥] .كا،بفرستاد،كا:از آسمان فرستاد.
[٦] .آد،كا،گا:هست.
[٧] .آد،كا،گا:كسى را.
[٨] .آد،كا،گا:تا بدو قتال مىكنند.
[٩] .آد،كا+عليه السّلام.
[١٠] .آد،كا،گا+بفرمود تا.
[١١] .آد،كا،گا:بدان تيغها.