روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٩ - ترجمه
و نزديك است [١]خواهند آنان كه كافر شدند كه تا آرند تو را به چشمهاى خود چون بشنوند ذكر و مىگويند او ديوانه است.
و نيست او جز ياد كردى جهانيان را.
ن [٢]،قرّاء خلاف كردند در«نون»:بعضى اظهار كردند و بعضى اخفاء.
عبد اللّٰه عبّاس«نون»خواند به كسر«نون»على اضمار [٣]حرف القسم،و عيسى بن عمرو خواند:«نون»به فتح على اضمار فعل،أى اقرأ نون.
مفسّران در معنى او خلاف كردند.مجاهد و مقاتل و مرّة الهمدانيّ و عطاء الخراسانىّ [٤]و سدّى و كلبى گفتند[كه:نون] [٥]آن ماهى است كه زمين بر پشت او نهاده است [٦][و] [٧]اين روايت ابو ظبيان است از عبد اللّٰه عبّاس كه گفت:
اوّل چيزى كه خداى تعالى آفريد قلم بود،بر لوح برفت با آنچه خواست بودن، آنگه بخارى از آب برآورد از آن بخار آسمان بيافريد،آنگه«نون»[را] [٨]بيافريد-آن ماهى كه زمين بر پشت او نهاده است و زمين[را] [٩]بر پشت او نهاد،نون [١٠]بجنبيد و زمين را بجنبانيد،حقتعالى كوهها را بيافريد [١١]به ميخ زمين كرد تا ساكن شد، آنگه عبد اللّٰه عبّاس اين آيت بخواند: ن وَ الْقَلَمِ وَ مٰا يَسْطُرُونَ .
مفسّران در نام او خلاف كردند.كلبى و مقاتل گفتند:نام او يهموت است،أبو اليقظان[٦٥-پ]و واقدى گفتند:ليوثا بود [١٢]،كعب گفت:لوشا [١٣]،و
[١] .اساس:اگر،با توجه به ترجمه دوباره آيه در متن تفسير همين نسخه تصحيح شد.
[٢] .آد و ديگر نسخه بدلها+ وَ الْقَلَمِ وَ مٰا يَسْطُرُونَ .
[٣] .اساس:اظهار،با توجّه به كا تصحيح شد.
[٤] .كا:عطاء الخوراسانى.
[٩] [٨] [٧] [٥] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٦] .آد و ديگر نسخه بدلها:بر پشت اوست.
[١٠] .آد و ديگر نسخه بدلها:آنگه آن ماهى.
[١١] .كا+و.
[١٢] .آد و ديگر نسخه بدلها:اليوتاست.
[١٣] .اساس:ليوثا،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد،چاپ قرطبى(٢٢٤/١٨):لوثوثا.