روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٩ - ترجمه

فَلَمّٰا كَفَرَ ،أى فلمّا أظهر الكفر،چنان كه: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدٰادُوا كُفْراً [١]،يعنى اظهروا الايمان.و قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللّٰهِ [٢]،يعنى يا ايّها الّذين اظهروا الايمان بالسنتكم آمنوا بقلوبكم.بر اين تأويل اين تفسير بر اين آيت درست باشد.امّا اظهار ديو خود را بر ما ابو على روا مى‌دارد كه ديو خود را بر ما ظاهر تواند كردن [٣][و بجز او كس روا ندارد كه ديو خود را ظاهر كند] [٤]،گويد:روا باشد كه خداى تعالى ايشان را [٥]اظهار كند بر ما بأحد الامرين،امّا به آن‌كه ايشان را كثيف كند و امّا به آن‌كه شعاع ما قوى كند.

و غرض از اين تشديد المحنة فى التّكليف[باشد] [٦]تا مكلّف عند آن چون به ادلّه رجوع كند قدم بر جاى دارد به مستحق [٧]،ثواب متزايد شود كه كثرت ثواب به شدّت مشقّت تكليف باشد،و بر اين وجوه در خبر هيچ شبهت نماند،و اين براى آن آوردم كه روايت از عبد اللّٰه عبّاس و عبد اللّٰه مسعود بود،و مثل اين قصّه به تفسير فارسى لايق باشد.

خداى-جلّ جلاله-مثل زد منافقان و جهودان را چون وعده دادند منافقان جهودان را،و گفتند:چون محمّد گويد از مدينه برويد،مرويد كه ما يار شماييم [٨]،و اگر كارزار [٩]كنيد شما را نصرت كنيم،و اگر محمّد غالب آيد و شما را بيرون كند از مدينه،ما با شما بيرون آييم.چون رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-محاربه كرد با ايشان،ايشان را نصرت نكردند،و چون از مدينه بيرون كردند ايشان را منافقان بيرون نشدند [١٠]،خداى تعالى مثل زد حال ايشان را به حال