س ٢٠٦٥: زمين موقوفه‌اى وجود دارد كه داراى سه قنات است و شهردارى به علت خشكسالى مستمر چند ساله، دو عدد از قناتها را براى تأمين آب آشاميدنى مردم منطقه اجاره كرده است و آب قنات سوم كه وقف طلاب منطقه و فرزندان واقف بوده به زمين فرو رفته و خشك شده و در نتيجه زمينهايى كه با آب آن آبيارى مى‌شدند تبديل به زمينهاى باير شده‌اند و در حال حاضر سازمان زمين شهرى ادعا مى‌كند كه اين زمين‌ها موات هستند، آيا اين زمينها به علت اينكه چندين سال كشت و زرع نشده‌اند ملحق به موات هستند؟ ج: زمين موقوفه با ترك كشت و زرع آن به مدّت چندين سال، از وقفيّت خارج نمى‌شود.

س ٢٠٦٦: زمين‌هاى موقوفه‌اى وجود دارد كه وقف حرم مقدس رضوى «عليه السلام» هستند و در حريم بعضى از اين املاك مراتع و جنگل نيز وجود دارد، ولى بعضى از نهادهاى مسئول با استناد به مقررات قانونى مربوط مراتع و جنگلها حكم انفال را بر اين جنگلها و مراتع جارى كرده‌اند، آيا مراتع و جنگلهاى واقع در حريم املاك موقوفه مانند ساير زمين‌هاى واقع در حريم آنها داراى احكام وقف هستند و واجب است در مورد آنها عمل به وقفيّت شود؟ ج: مراتع و جنگلهاى واقع در جوار اراضى موقوفه در صورتى كه جزء حريم آنها شمرده شوند، در حكم موقوفه و تابع آن هستند و حكم انفال و املاك عمومى در مورد آنها جارى نمى‌شود و مرجع تشخيص حريم و مقدار آن هم عرف محلّ و نظر افرادى است كه در اين امر متخصّص هستند.

س ٢٠٦٧: چند زمين از چهل سال پيش براى ساخت خانه جهت سرپرستى و نگهدارى ايتام وقف شده‌اند و عمل به اين وقف از آن زمان تا كنون استمرار داشته است و متولّى معيّنى هم دارد كه مورد تأييد اداره اوقاف است، ولى اخيراً سند عادى ارائه شده كه ادّعا مى‌شود كه از سند قديمى استنساخ شده است و در آن تصريح شده كه اين زمين‌ها از سيصد سال پيش تا كنون وقف شده‌اند، با توجّه به عدم وجود سند اصلى وقف كه ادعا مى‌شود قديمى‌تر است و با توجّه به اينكه نسخه موجود ناقص است و در آن متولّى تعيين نشده و سابقه عمل به وقف هم نسبت به آنها وجود ندارد، بخصوص كه ذو اليد و تصرّف كنندگان هم منكر اين ادّعا هستند و اشتهار به وقفيّت قبلى مورد ادّعا هم وجود ندارد، آيا اين سند مى‌تواند مانع از عمل به وقف جديد در جهتى كه اكنون به آن براى سرپرستى و نگهدارى و اسكان ايتام عمل مى‌شود باشد؟ ج: مجرّد سند وقف اعم از اينكه اصلى باشد يا از روى آن استنساخ شده باشد، حجت شرعى بر وقف نيست، در نتيجه تا وقف قبلى با حجت معتبر ثابت نشود، وقف جديدى كه در حال حاضر به آن عمل مى‌شود، محكوم به صحت و نفوذ و جواز عمل است.

س ٢٠٦٨: مردى زمينى را براى ساخت حسينيه سيد الشهدا عليه السلام وقف كرده ولى زمين مزبور تبديل به راه عمومى روستا شده است و در حال حاضر از كل زمين حسينيه تقريباً چهل و دو متر مربع باقى مانده است، اين زمين چه حكمى دارد؟ آيا جايز است واقف آن را به ملكيت خود برگرداند؟ ج: اگر اين كار بعد از انشاء وقف بر وجه شرعى و تحويل موقوفه به متولّى آن يا جهت وقف صورت گرفته باشد، آن مساحت باقيمانده از وقف بر وقفيّت باقى مى‌ماند و جايز نيست