خوئى ، تبريزى : مسأله در موقع واجب شدن زكات گندم و جو و كشمش و خرما كه در مسألۀ پيش گفته شد، چنانچه صاحب آنها بالغ و عاقل و آزاد و متمكّن از تصرّف باشد، بايد زكات آنها را بدهد و اگر بالغ يا عاقل ( تبريزى : بالغ و عاقل) نباشد واجب نيست.

سيستانى : مسأله در ثبوت زكات در گندم و جو و كشمش و خرما كه در مسأله پيش گفته شد معتبر نيست كه مالك بتواند در آن تصرّف كند، پس اگر مال در دست خود يا وكيلش نباشد، مثلاً كسى آنها را غصب كرده باشد؛ هرگاه بدست او رسيد، زكات بر او واجب است.

[مسأله ١٨٦٠]

مسأله ١٨٦٠ اگر صاحب گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در تمام سال ديوانه باشد، زكات بر او واجب نيست. ولى اگر (١) در مقدارى از سال ديوانه باشد و در آخر سال عاقل گردد (٢) چنانچه ديوانگى او به قدرى كم باشد كه مردم بگويند در تمام سال عاقل بوده بنا بر احتياط، زكات بر او واجب است

. اين مسأله در رساله آيت اللّٰه مكارم نيست

(١) اراكى ، فاضل : و اگر. .

(٢) اراكى : هر چند مدّت ديوانگى او كم باشد، زكات بر او واجب نيست.

فاضل : هر چند مدّت ديوانگى او كم باشد در وجوب زكات اشكال است و همين طور اگر بچه در اثناى سال بالغ شود.

گلپايگانى ، صافى : بنا بر احتياط مستحبّ زكات را بدهد.

بهجت : اگر در مقدارى از سال هم ديوانه شود نيز زكات بر او واجب نيست.

سيستانى : رجوع كنيد به ذيل مسألۀ ١٨٥٧.

خوئى ، تبريزى ، زنجانى : مسأله اگر صاحب گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در تمام سال يا در مقدارى از آن ديوانه باشد، زكات بر او واجب نيست.

[مسأله ١٨٦١]

مسأله ١٨٦١ اگر صاحب گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در مقدارى از سال مست يا بيهوش شود (١) ، زكات از او ساقط نمى‌شود (٢) . و همچنين است اگر موقع واجب شدن زكات گندم و جو و خرما و كشمش مست يا بيهوش باشد.

اين مسأله در رساله آيت اللّٰه مكارم نيست

(١) زنجانى : در تمام سال يا مقدارى از آن مست يا بيهوش باشد. .

(٢) بهجت : بنا بر أحوط. .

[مسأله ١٨٦٢]

مسأله ١٨٦٢ مالى را كه از انسان غصب كرده‌اند و نمى‌تواند (١) در آن تصرّف كند زكات ندارد (٢) و نيز اگر (٣) زراعتى را از او غصب كنند و موقعى كه زكات آن واجب مى‌شود، در دست غصب‌كننده باشد، موقعى كه به صاحبش برمى‌گردد زكات ندارد (٤)

(١) بهجت : به هيچ وجه. .

(٢) خوئى ، فاضل ، تبريزى : بقيّه مسأله ذكر نشده.