رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٢٧٢ - احكام متفرّقه خيارات
س ١٥٧٦: اين جانب خانهاى را با سند بيع عادى خريدم به اين شرط كه مقدارى از پول آن را به طور نقدى و بقيّه را تا موعد مقرّرى بپردازم و سند آن در مدّت سه ماه به طور رسمى به نام من شود، ولى من نتوانستم باقيمانده پول را در موعد مقرّر به فروشنده بدهم و او هم اعتراضى نكرد تا اينكه بعد از چهار ماه براى پرداخت آن مبلغ و دريافت مبيع به او مراجعه كردم، ولى او از تحويل آن خوددارى نمود و ادّعا كرد كه معامله را بعد از انقضاء موعد پرداخت پول، فسخ كرده است، با توجّه به اينكه بعد از فسخ معامله، پولى را كه از من گرفته بود باز نگردانده و خانه را هم در اين مدّت اجاره داده و اجاره را هم دريافت كرده است، آيا به مجرّد اينكه باقيمانده پول را در موعد مقرّر نپرداختهام او حقّ فسخ دارد؟ ج: مجرّد عدم پرداخت مقدارى از قيمت خانه در موعد مقرّر به فروشنده، موجب ثبوت حقّ فسخ براى او نمىشود. بنا بر اين اگر منزل به نحو صحيح شرعى خريدارى شود، ولى تحت تصرّف فروشنده باقى بماند و بدون اينكه حقّ فسخ داشته باشد آن را اجاره دهد، عقد اجارۀ او فضولى بوده و متوقف بر اجازۀ مشترى است و واجب است علاوه بر تحويل مبيع به مشترى، آنچه را هم كه از مستأجر به عنوان مبلغ اجاره دريافت كرده است به او تحويل دهد مگر اينكه اجازۀ عقد اجاره را ندهد كه در اين صورت مىتواند اجرت المثل تصرّف در آن خانه در مدّت مذكور را مطالبه نمايد.
س ١٥٧٧: آيا فروشنده بدون ثبوت خيار، حقّ فسخ معامله را دارد؟ و آيا مىتواند بعد از تحقّق بيع، قيمت مبيع را افزايش دهد؟ ج: حقّ انجام هيچ يك از موارد مذكور را ندارد.
س ١٥٧٨: شخصى از فردى خانهاى را خريدارى كرده كه او هم آن را از اداره مسكن خريده است و بعد از آنكه معامله تمام شد و فروشنده پول آن را از خريدار گرفت، ادارۀ مزبور اعلام نمود كه بايد علاوه بر پولى كه فروشنده به آن اداره پرداخت كرده است، مبلغى اضافى هم پرداخت شود، خريدار، فروشنده را از اين مسئله آگاه كرد تا آن مبلغ اضافى را بپردازد و الاّ بيع را فسخ مىكند و پول داده شده را هم پس خواهد گرفت، ولى فروشنده از پرداخت آن مبلغ اضافى امتناع ورزيد و در نتيجه آن اداره هم مقرّر كرد كه خانۀ مزبور به شخص ديگرى داده شود، در اين صورت، خريدار براى گرفتن پولى كه داده به چه كسى بايد مراجعه كند؟ به آن اداره يا فروشنده و يا كسى كه بتازگى خانه به او واگذار شده است؟ ج: اگر بر اثر شرط و يا سبب ديگر معامله فسخ شود خريدار بايد پول را از فروشنده مطالبه كند.
س ١٥٧٩: شخصى حيوانى را خريد و بعد آن را به بازار برد به اين قصد كه اگر مشترى براى آن حيوان يافت شد، آن را بفروشد و در غير اين صورت معامله را فسخ نمايد، آيا با اين قصد، حقّ فسخ براى او ثابت مىشود؟ ج: در فرض سؤال كه مبيع حيوان است تا سه روز از زمان معامله، خيار دارد.
س ١٥٨٠: چند نفر ملكى را از شخصى خريدهاند و در چندين نوبت مقدارى از پول آن را به