بهجت : مسأله در تعلّق خمس به سودى كه به مال طفل تعلّق مى‌گيرد اشكال است و ظاهر عدم تعلّقِ خمس است به مالِ طفل، ولى أحوط اداى خمس بعد از بلوغ است و وقت تعلّق آن گذشتن سال بر اوّلين سودى است كه علم به وقتِ آن دارد.

فاضل : مسأله اگر بچه صغير مالى داشته باشد كه متعلق خمس شده مثلاً درآمدى كسب كرده كه زائد بر مئونه سال او بوده يا معدن استخراج كرده، پرداخت خمس آن واجب است و بنا بر احتياط واجب ولىّ او بايد خمس آن را بدهد و الا خود او بعد از بلوغ بايد بلا فاصله خمس آن را بدهد.

مكارم : مسأله هرگاه بچۀ صغير درآمدى داشته باشد و از هزينۀ سال او اضافه بماند بنا بر احتياط واجب بايد بعد از آنكه بالغ شد، خمس آن را بدهد.

سيستانى : مسأله اگر براى بچۀ صغير منافعى بدست آيد، هر چند از هدايا باشد، اگر در اثناء سال در مئونۀ او مصرف نشود، خمس به آن تعلّق مى‌گيرد و بر ولىّ صغير واجب است كه خمس آن را بدهد و چنانچه نداد، بر صغير پس از بلوغ واجب است كه خود، خمس آن را بدهد.

زنجانى : مسأله اگر براى بچۀ صغير يا ديوانه منافعى بدست آيد، همچون ديگر افراد متعلّق خمس مى‌باشد و بايد ولىّ آنها خمس آن را بپردازد و اگر ندهد، بعد از آن كه بچه بالغ شد يا ديوانه عاقل گرديد بايد خمس آن را بدهد.

[مسأله ١٧٩٥]

مسأله ١٧٩٥ انسان نمى‌تواند در مالى كه يقين دارد خمسش را نداده‌اند تصرّف كند، ولى در مالى كه شك دارد خمس آن را داده‌اند يا نه، مى‌تواند تصرّف نمايد (١)

اين مسأله در رساله آيت اللّٰه فاضل نيست

(١) مكارم : تصرّف جايز است و قبول بخشش و معامله يا شركت در ميهمانى چنين كسى اشكال ندارد و تفحّص و جستجو لازم نيست.

خوئى ، تبريزى ، سيستانى : مسأله كسى كه مالى از ديگرى به دست آورد و شك نمايد خمس آن را داده يا نه، مى‌تواند در آن مال تصرّف نمايد، بلكه اگر يقين هم داشته باشد كه خمس آن را نداده ( سيستانى : اگر او خمس بده نباشد و گيرنده مسلمان اثنا عشرى باشد) مى‌تواند در آن تصرّف نمايد.

بهجت : مسأله در معاشرت و استفاده از اموال كسانى كه انسان مى‌داند خمس مال خود را نمى‌دهند، تا علم به بودنِ خمس در مالِ موردِ ابتلا ندارد، تصرّف در آنها مانعى ندارد.

مسائل اختصاصى

خوئى ، تبريزى : مسأله ١٨٠٤ سيستانى : مسألۀ ١٧٦٥ اگر كسى از منافع كسب خود در اثناء سال ملكى بخرد ( سيستانى : چيزى بخرد) كه از لوازم و مخارج ساليانه‌اش حساب نشود، واجب است بعد از تمامى سال، خمس آن را بدهد، و چنانچه خمس آن را نداد و قيمت آن ملك ( سيستانى : قيمت آن چيز) بالا رفت، لازم است خمس مقدارى را كه آن ملك ( سيستانى : آن چيز) فعلاً ارزش دارد بدهد ( خوئى ، تبريزى : و همچنين است غير ملك از فرش و مانند آن) .