رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٤٣٥ - مسأله ٢٣٣٦
يعنى زياده روى (١) هم ننمايد (٢) و اتّفاقاً آن مال تلف شود، ضامن نيست (٣) ولى اگر به اختيار خودش (٤) آن را در جايى بگذارد كه گمان مىرود ظالمى بفهمد و آن را ببرد، چنانچه تلف شود (٥) بايد عوض آن را به صاحبش بدهد (٦) مگر آن كه جايى محفوظتر از آن نداشته باشد و نتواند مال را به صاحبش يا به كسى كه بهتر حفظ كند برساند كه در اين صورت ضامن نيست.
(١) سيستانى ، فاضل : يعنى تصرّف غير مجاز. .
(٢) [قسمت داخل پرانتز در رساله آيت اللّٰه زنجانى نيست]
(٣) خوئى ، تبريزى ، زنجانى : ولى اگر آن را در جايى بگذارد كه مأمون از آن نباشد كه ظالمى بفهمد و آن را ببرد، چنانچه تلف شود بايد عوض آن را به صاحبش بدهد.
بهجت : و اگر به طورى كوتاهى يا تعدّى كرده كه بگويند خيانت كرده و مال تلف شود، ضامن است اگر چه تلف به سبب آفات آسمانى باشد.
سيستانى : ولى اگر در نگهدارى آن كوتاهى كند مثلاً آن را در جايى بگذارد كه مأمون از آن نباشد كه ظالمى بفهمد و آن را ببرد، يا تعدّى كند مثلاً لباس را بپوشد يا حيوان را سوار شود، چنانچه تلف شود، بايد عوض آن را به صاحبش بدهد.
(٤) [عبارت «به اختيار خودش» در رسالۀ آيات عظام: گلپايگانى ، اراكى و صافى نيست]
(٥) مكارم : ضامن است مگر اين كه جايى بهتر از آن نداشته باشد و نتواند مال را به صاحبش يا كسى كه بهتر حفظ مىكند برساند.
(٦) اراكى ، گلپايگانى ، صافى : بقيۀ مسأله ذكر نشده.
[مسأله ٢٣٣٦]
مسأله ٢٣٣٦ اگر صاحب مال براى نگهدارى مال خود جايى را معيّن كند و به كسى كه امانت را قبول كرده بگويد كه بايد مال را در اينجا حفظ كنى (١) و اگر احتمال هم بدهى كه از بين برود نبايد آن را به جاى ديگر ببرى (٢) چنانچه امانتدار احتمال دهد (٣) كه در آنجا از بين برود و بداند چون آنجا در نظر صاحب مال براى حفظ بهتر بوده گفته است كه نبايد از آنجا بيرون ببرى مىتواند آن را به جاى ديگر (٤) ببرد و اگر در آنجا ببرد و تلف شود ضامن نيست. ولى اگر نداند به چه جهت گفته كه به جاى ديگر نبر، چنانچه بجاى ديگر ببرد و تلف شود، احتياط واجب آن است كه عوض آن را بدهد (٥)
(١) مكارم : و به جاى ديگر نبرى، امانتدار حقّ ندارد آن را به جاى ديگر ببرد، مگر آن كه احتمال دهد در آنجا از بين مىرود و بداند چون آنجا در نظر صاحب مال براى حفظ بهتر بوده است گفته است بيرون نبر، ولى اگر نداند به چه جهت اين سخن را گفته بايد به جاى ديگر نبرد و اگر ببرد و تلف شود احتياط واجب آن است كه عوض آن را بدهد.
سيستانى : هر چند احتمال بدهى كه از بين برود، نمىتواند آن را به جاى ديگر ببرد، و اگر به جاى ديگر ببرد و تلف شود ضامن است مگر اينكه يقين داشته باشد مال در آنجا تلف مىشود كه جايز است در اين صورت آن را به جاى امنى منتقل سازد.