رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٧١٤ - مسائل اختصاصى
بود و در صورت متعدّد بودن نوادگان، سهم پسر دو برابر سهم دختر است؛ بنا بر اين نوادگان دخترى ١٣ سهم خود را به گونهاى تقسيم مىكنند كه هر پسر دو برابر هر دختر ببرد و نوادگان پسرى هم ٢٣ سهم خود را به اين شكل تقسيم مىكنند.
مسائل اختصاصى
زنجانى : مسأله ٢٧٤٩ اگر همراه طبقه اوّل، شوهر يا زن وجود داشته باشد و در طبقه اوّل وارث قرابت بر وجود داشته باشد، تقسيم ارث روشن است: نخست شوهر و زن و وارث فرض بر ديگر (اگر وجود داشته باشد) ارث خود را مىبرد و باقى مانده به وارث قرابت برمىرسد، بنا بر اين اگر وارث شوهر و پسر باشند، شوهر ١٤ مىبرد و بقيه به پسر مىرسد، و اگر شوهر و پدر و مادر و پسر و دختر باشند، شوهر ١٤ و هر يك از پدر و مادر ١٦، و ٥١٢ باقى مانده را پسر و دختر برده و پسر دو برابر دختر مىبرد؛ در نتيجه سهام نهايى بدين گونه خواهد بود: شوهر ٩٣٦، پدر و مادر هر يك ٦٣٦، پسر ١٠٣٦ و دختر ٥٣٦.
زنجانى : مسأله ٢٧٥٠ اگر همراه افراد فرض بر طبقه اوّل، شوهر يا زن هم باشد، در اينجا گاه مجموع فرضها از كلّ تركه بيشتر مىشود كه در اين صورت از سهم دختر يا دختران كم مىشود و سهم پدر و مادر و شوهر و زن تغييرى نمىكند و گاه مجموع فرضها از كلّ تركه كمتر مىگردد كه در اين صورت مقدار باقى مانده به پدر و مادر و دختر يا دختران به نسبت سهام داده مىشود و به سهم زن و شوهر اضافه نمىگردد.
چند مثال از بيشتر شدن مجموع فرضها از كلّ تركه:
(١) شوهر و پدر و چند دختر با هم باشند: فرض شوهر ١٤، فرض پدر ١٦ و فرض دختران ٢٣ بوده كه مجموعاً ١٣١٢ شده و ١١٢ از كلّ تركه بيشتر مىگردد؛ اين ١١٢ از سهم دختران كم مىشود، در نتيجه سهم شوهر ٣١٢ و سهم پدر ٢١٢ باقى مانده و سهم دختران از ٨١٢ به ٧١٢ كاهش مىيابد.
(٢) شوهر و پدر و مادر و يك دختر با هم باشند: در اين صورت فرض شوهر ١٤ و فرض پدر ١٦ و فرض مادر ١٦ و فرض دختر ١٢ مىگردد كه مجموع آن ١٣١٢ و ١١٢ از كلّ تركه بيشتر است. در اينجا هم سهم شوهر همان ٣١٢ و سهم پدر و مادر هر يك ٢١٢ باقى مانده و سهم دختر از ٦١٢ به ٥١٢ كاهش مىيابد.
(٣) زن و پدر و مادر و دختران با هم باشند: در اين صورت فرض زن ١٨(با توضيحى كه بعداً خواهد آمد) و فرض هر يك از پدر و مادر ١٦ و سهم دختران ٢٣ مىباشد كه مجموع آنها ٢٧٢٤ مىباشد. در اينجا سهم زن ٣٢٤ و سهم هر يك از پدر و مادر ٤٢٤ باقى مانده و سهم دختران از ١٦٢٤ به ١٣٢٤ كاهش مىيابد.
چند مثال از كم آمدن مجموع فرضها از كلّ تركه:
(١) شوهر و پدر يا مادر و يك دختر با هم باشند: فرض شوهر ١٤ و فرض پدر يا مادر ١٦ و فرض دختر ١٢ بوده كه مجموعاً ١١١٢ بوده كه ١١٢ از تركه باقى مىماند كه به نسبت سهام بين پدر (يا مادر) و دختر تقسيم مىگردد؛ در نتيجه، سهم نهايى شوهر همان ٤١٦ بوده و سهم پدر يا مادر به ٣١٦ و سهم دختر به ٩١٦ افزايش مىيابد.