رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٣٠٥ - مسائل اختصاصى
عقد ديگرى، چه جايز چه لازم، شرط كنند كه در صورت خسارت، نصف آن را مثلاً، عامل از جيب خود بدهد، اين شرط صحيح و عمل به آن لازم است.
فاضل : مسأله ٢٤٣٧ چنانچه مالك يا عامل فوت كنند مضاربه باطل مىشود و ورثه مىتوانند با عامل توافق نمايند و مجدّداً عقد مضاربه برقرار كنند.
فاضل : مسأله ٢٤٣٨ عامل از پيش خود و بدون اجازه مالك نمىتواند وكيل يا اجير يا همكار بگيرد.
فاضل : مسأله ٢٤٣٩ چنانچه چيزى از سرمايه بدون تقصير عامل تلف شود يا بسوزد يا به سرقت و مانند آن از بين برود عامل ضامن نيست و از مالك تلف شده است. بلى در صورت خيانت، ضامن است و بايد از عهده برآيد.
فاضل : مسأله ٢٤٤٠ اگر مالك شرط كرده كه تجارت به گونۀ خاص و به كيفيّتى مخصوص انجام شود، عامل بايد رعايت كند امّا در صورتى كه شرط و كيفيت خاصى مطرح نشده است عامل بايد بطور متعارف و معمول تجارت كند و چنانچه معامله نسيه هم متعارف باشد و قرارداد از آن منصرف نباشد مىتواند به صورت نسيه نيز معامله كند.
فاضل : مسأله ٢٤٤١ چنانچه عامل به صورتى غير از متعارف يا بر خلاف شرط مالك، معامله كرد و سودى حاصل شد، سود حاصله را طبق قرارداد مضاربه تقسيم مىكنند، بلى در اين فرض كه عامل بر خلاف متعارف يا بر خلاف شرط عمل كرده است اگر سرمايه كلّاً يا بعضاً تلف شود و خسارت بر آن وارد شود بر عهده عامل است و بايد از عهده برآيد.
فاضل : مسأله ٢٤٤٢ جايز نيست عامل بدون اذن مالك سرمايه را با مال خودش يا با مال شخص ثالثى مخلوط كند و چنانچه بدون اذن مخلوط كرد، گناه كار است، لكن مضاربه باطل نمىشود و اگر سود حاصل شد، بين آنها نسبت به مقدار سرمايۀ هر يك، تقسيم مىشود، ولى اگر ضرر كرد خودش ضامن ضرر است.
فاضل : مسأله ٢٤٤٣ عامل مىتواند با اذن صريح مالك يا با اذن ضمنى او ( مثل اينكه بگويد به هر نحو كه صلاح و مصلحت دانستى عمل كن) سرمايه را با مال خود يا با مال شخص ثالثى مخلوط كند و با مجموع تجارت نمايد.
فاضل : مسأله ٢٤٤٤ عامل حقّ ندارد چيزى از سرمايه را مصرف مخارج خود كند هر چند كم باشد، بلى اگر با اجازه مالك براى تجارت سفر كرد مىتواند مخارج سفر را به مقدار متعارف و در حد شأن خود از سرمايه مصرف كند، مگر اينكه مالك شرط كرده باشد كه مخارج سفر با خود عامل باشد.
فاضل : مسأله ٢٤٤٥ چنانچه قبل از شروع تجارت يا در اثناى آن سرمايه تلف شود مضاربه خود به خود منفسخ مىشود.
فاضل : مسأله ٢٤٤٦ اگر به سبب سرقت يا سوختن يا ضرر در تجارت و مانند اينها مقدارى از سرمايه تلف شود و با بقيّه آن سود حاصل شود بايد اوّل با سود حاصله، سرمايه را