و استيفا نشده هم واجب است و همچنين ردّ عين در صورتى كه موجود باشد و ردّ عوض آن در صورتى كه در دست او يا بر اثر فعل او تلف شده باشد واجب است و عوض منافع بايد در جهت وقف و عوض عين موقوفه در بدل وقفى كه تلف شده مصرف شود و در وقف عامى كه بصورت وقف انتفاع است مثل مساجد و مدارس و كاروانسراها و پلها و مقبره‌ها و مانند آنها كه وقف بر جهات يا عناوين عمومى هستند تا موقوف عليهم از آنها انتفاع ببرند در صورتى كه توسط غاصب غصب شوند و آنها را در جهتى غير از منافعى كه براى آنها وقف شده‌اند بكار ببرد بايد اجرت المثل تصرفاتش در چيزهايى از قبيل مدارس و كاروانسراها و حمامها را بپردازد بر خلاف مساجد و مقبره‌ها و زيارتگاهها و پلها كه ضامن اجرت المثل تصرفاتش در آنها نيست و اگر عين اين موقوفات را تلف كند بايد عوض مثلى يا قيمى آنها را بدهند كه آن هم در بدل وقف تلف شده مصرف مى‌شود.

س ٢٠٤٧: شخصى ملك خود را براى برپايى مجالس عزادارى سيّد الشهداء «عليه السلام» در روستا وقف كرده است، ولى در حال حاضر متولّى وقف، توانايى اقامه عزا در روستاى مذكور در وقفنامه را ندارد، آيا جايز است در شهرى كه در آن اقامت دارد مجالس عزادارى برگزار كند؟ ج: اگر وقف، مخصوص اقامه مجالس عزادارى در همان روستا باشد، تا زمانى كه عمل به وقف هر چند با گرفتن وكيل براى آن، درهمان روستا ممكن باشد، حقّ ندارد آن مجالس را به جاى ديگر انتقال دهد بلكه واجب است فردى را نايب بگيرد تا در آن روستا مجالس عزادارى برپا كند.

س ٢٠٤٨: آيا جايز است همسايگان مسجد از برق آن براى جوشكارى آهن ساختمان‌هاى خود استفاده كنند و پول مصرف برق و حتّى بيشتر از آن را به مسئولين اداره امور مسجد بپردازند؟ و آيا جايز است مسئولين مسجد، اجازه استفاده از برق آن را بدهند؟ ج: استفاده از برق مسجد براى كارهاى شخصى جايز نيست و مسئولين مسجد هم جايز نيست چنين اجازه‌اى را بدهند.

س ٢٠٤٩: چشمه آب موقوفه‌اى وجود دارد كه در طول سالهاى متمادى مورد استفاده مردم بوده است، آيا لوله‌كشى از آن به مكانهاى متعدّد و يا به منازل شخصى جايز است؟ ج: اگر كشيدن لوله از آن، تغيير وقف و يا انتفاع در غير جهت وقف نباشد و مانع استفاده بقيّه موقوف عليهم از آب آن نشود، اشكال ندارد و الاّ جايز نيست.

س ٢٠٥٠: زمينى براى تعزيه‌خوانى و طلاب علوم دينى وقف شده است، اين زمين در كنار راه اصلى روستا قرار دارد، در حال حاضر بعضى از اهالى روستا قصد دارند راه ديگرى را در آن بسازند كه در طرف ديگر زمين مزبور واقع مى‌شود، اگر فرض كنيم كه كشيدن اين راه در افزايش قيمت زمين مؤثر باشد، آيا انجام اين كار جايز است؟ ج: مجرّد افزايش قيمت زمين موقوفه بر اثر كشيدن جاده در قسمتى از آن، مجوّز شرعى تصرّف در زمين وقفى يا تبديل آن به راه نيست.