مساجد، املاك موقوفه‌اى دارند كه متولّى قانونى و شرعى دائمى دارند و اداره اوقاف هم با آنان به عنوان متولّى رفتار مى‌كند، آيا جايز است متولّيان اين اوقاف از توليت آنها دست بردارند و از انجام وظائف خود نسبت به اداره آنها خوددارى كنند با آنكه در استفتائى از حضرت امام «رضوان الله عليه» نقل شده كه متولّى حقّ اعراض از توليت وقف را ندارد بلكه واجب است طبق آنچه واقف مقرر كرده عمل كند و در اين باره كوتاهى ننمايد؟ ج: حكم به اين كه مسجد، توليت بردار نيست مختص به خود مسجد است و شامل موقوفه‌هايى كه براى مسجد وقف شده‌اند نمى‌شود در نتيجه به طريق اولىٰ شامل موقوفه‌هايى كه براى امورى از قبيل تبليغ احكام و موعظه و ارشاد و مانند آن در مسجد وقف شده‌اند، نمى‌شود، بنا بر اين تعيين متولّى براى اوقاف خاص و عام، حتّى در مثل وقف ملك براى رفع نيازهاى مسجد از قبيل لوازم و روشنايى و آب و نظافت مسجد و غيره، بدون اشكال است و متولّى منصوب، حقّ اعراض از توليت اين قبيل اوقاف را ندارد بلكه واجب است مبادرت به اداره امور وقف همانگونه كه واقف در صيغه آن مقرر كرده بنمايد هر چند با گرفتن نايب براى اين كار باشد و كسى حقّ ندارد براى او در اداره وقف ايجاد مزاحمت و مشكل كند.

س ٢٠١١: آيا جايز است فردى غير از متولّى شرعى وقف با دخالت در امور وقف و تصرّف در آن و تغيير شرطهايى كه در صيغه وقف ذكر شده براى متولّى شرعى آن ايجاد مزاحمت كند، و آيا جايز است از متولّى بخواهد تا زمين موقوفه را به شخصى كه متولّى، او را صالح نمى‌داند، تحويل دهد؟ ج: اداره امور وقف طبق آنچه كه واقف در انشاء وقف مقرر كرده فقط بر عهده متولّى شرعى خاص است و اگر متولّى خاصى از طرف واقف نصب نشده باشد، اداره امور وقف بر عهده حاكم مسلمين است و كسى حقّ دخالت در آن را ندارد، همچنانكه كسى حتّى متولّى شرعى، حقّ تغيير وقف از جهت آن و همچنين تغيير و تبديل شرايط مذكور در انشاء وقف را ندارد.

س ٢٠١٢: اگر واقف شخصى را به عنوان ناظر و مراقب وقف تعيين كند و شرط نمايد كه فقط ولىّ امر مسلمين بتواند او را از نظارت و اشراف بر وقف عزل كند، آيا جايز است او خودش را از اين كار عزل كند؟ ج: جايز نيست ناظر وقف بعد از قبول نظارت، خودش را از نظارت بر وقف عزل كند، همانگونه كه براى متولّى وقف هم اين كار جايز نيست.

س ٢٠١٣: وقفى وجود دارد كه قسمتى از آن خاص و قسمتى از آن عام است و واقف راجع به توليت آن اينگونه گفته است: «بعد از فوت هر يك، توليت وقف بر عهده فرد اكبر و اصلح از اولاد ذكور نسلاً بعد نسلٍ و عقباً بعد عقبٍ با تقدم نسل اوّل بر نسل دوم است.» در اين صورت اگر در بين افراد يك طبقه، شخص جامع الشرايطى باشد، ولى از پذيرش توليت وقف امتناع بورزد ولى با توليت فرزند كوچكترى كه او را اصلح و شايسته براى اين كار مى‌داند، موافقت نمايد، آيا جايز است فرزند كوچكتر در صورتى كه ساير شرايط در او باشد، توليت آن وقف را قبول كند؟ ج: فردى كه واجد شرايط توليت است مى‌تواند از قبول توليت امتناع ورزد لكن اگر توليت را پذيرفت، بنا بر احتياط جايز نيست خود را عزل كند ولى اشكال ندارد كه فرد ديگرى