او پرداخت شود تا آن را در جهت وقف مصرف كند، و اگر تصرّفات در اين قبيل وقف‌ها در حكم تلف كردن عين باشد موجب ضمان است و بر متصرّف واجب است كه عوض عين موقوفه را به متولّى وقف بدهد تا با آن ملك ديگرى بخرد و آن را بجاى وقف اوّل وقف نمايد تا درآمدهاى آن در جهت وقف به مصرف برسد.

س ٢٠٥٥: شخصى چندين سال قبل مغازه‌اى را قبل از تكميل ساختمان آن اجاره نمود و پول سرقفلى آن را در همان زمان پرداخت كرد و سپس با اجازه مالك، آن را با پول اجاره همان مغازه تكميل نمود و در طول مدّت اجاره، نصف ساختمان را با سند رسمى از مالك خريد و در حال حاضر مدّعى است كه ساختمان مزبور وقف است و نائب توليت هم ادّعا مى‌كند كه بايد سرقفلى آن دوباره پرداخت شود، حكم اين مسئله چيست؟ ج: اگر وقف بودن زمين آن ساختمان، ثابت شود و يا مستأجر به آن اعتراف نمايد، در اين صورت هيچ يك از امتيازاتى كه از مدّعى مالكيت زمين ساختمان موقوفه گرفته است اعتبارى ندارد، بلكه بايد براى ادامه تصرّف در ساختمان مذكور قرارداد جديدى با متولّى شرعى وقف منعقد نمايد، و پول خود را مى‌تواند از كسى كه ادّعاى مالكيّت داشته، پس بگيرد.

س ٢٠٥٦: اگر وقفى بودن زمين محرز باشد ولى جهت وقف معلوم نباشد، ساكنين و زراعت كنندگان در آن زمين چه تكليفى دارند؟ ج: اگر زمين موقوفه، متولّى خاص داشته باشد، واجب است تصرّف كنندگان به او مراجعه كنند و زمين را از او اجاره نمايند و اگر متولّى خاصى نداشته باشد، ولايت بر آن با حاكم شرع است و تصرّف كنندگان بايد به وى مراجعه نمايند و امّا نسبت به مصرف درآمد وقف كه متردّد بين محتملات است، اگر محتملات متصادق و غير متباين باشند مثل سادات و فقرا و علما و اهل فلان شهر، واجب است درآمد وقف در قدر متيقّن آنها مصرف شود، ولى اگر احتمالات، متباين و غير متصادق باشند، در اين صورت اگر محصور در امور معيّنى باشند، واجب است مصرف وقف با قرعه معيّن شود و اگر احتمال بين امور غير محصوره باشد، در صورتى كه بين عناوين يا اشخاص غير محصوره باشد مثل اينكه بدانيم زمين موقوفه وقف بر ذرّيه است ولى ندانيم كه ذرّيۀ كدام شخص از اشخاص غير محصوره مراد است، در اين صورت منافع وقف در حكم مجهول المالك است و واجب است به فقرا صدقه داده شود، ولى اگر احتمال بين جهات غير محصوره باشد مثل اينكه مردد بين وقف براى مسجد يا زيارتگاه يا پل يا كمك به زائران و مانند آن باشد، در اين صورت واجب است درآمدهاى وقف به شرط عدم خروج از آن محتملات در امور خيريه مصرف شود.

س ٢٠٥٧: زمينى وجود دارد كه از زمانهاى طولانى محلّ دفن اموات اهالى بوده و يكى از اولاد ائمه «عليهم السلام» نيز در آن مدفون است و قبل از سى سال پيش مكانى را براى غسل دادن اموات در آن ساخته‌اند، ولى معلوم نيست كه اين زمين وقف براى دفن اموات شده يا آنكه وقف براى امامزادۀ مدفون در آن است. همچنين نمى‌دانيم ساخت غسّالخانه در آن براى غسل اموات