رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٨٢٥ - احكام ديه
مسأله ١٥ ديه چند چيز مثل ديه كشتن است كه مقدار آن در مسأله پيش گفته شد:
اوّل: آن كه دو چشم كسى را كور كند، يا چهار پلك چشم او را از بين ببرد و اگر يك چشم او را كور كند، بايد نصف ديه كشتن را بدهد [١] دوم: دو گوش كسى را ببرد يا كارى كند كه هر دو گوش او كر شود [٢]و اگر يك گوش او را ببرد يا كر كند، بايد نصف ديه كشتن را بدهد و اگر نرمه گوش او را ببرد أحوط اين است كه با او صلح نمايد. [٣] سوم: تمام بينى يا نرمه بينى كسى را ببرد. [٤] چهارم: زبان كسى را از بيخ ببرد و اگر مقدارى از آن را ببرد بايد به نسبت مخارج حروفى كه به جهت قطع زبان از بين رفته است ملاحظه نمايند و ديه تمام را نسبت به مخارج حروف تقسيم كنند و نسبت آن مقدار را بدهد و اولى اين است كه با مقدارى كه در ملاحظه مساحت يعنى نصف يا ثلث يا ربع و مانند اينها واجب مىشود ملاحظه نموده هر كدام بيشتر است آن را بدهد. [٥] پنجم: تمام دندانهاى كسى را از بين ببرد و در صورتى كه بعضى از دندانها را از بين ببرد در صورتى كه صاحب دندان مرد باشد [٦]بايد براى هر دندانى از دندانهاى جلو كه دوازده عدد است پانصد درهم ديه بدهد و براى هر يك از دندانهاى ديگر كه هيجده عدد است دويست و پنجاه درهم بدهد و اگر زن باشد ديه آن تا بمقدارى كه به ثلث ديه نرسد با ديه مرد مساوى است و در صورتى كه به ثلث برسد ديه دندانهاى او نصف ديه دندانهاى مرد است. [٧] ششم: هر دو دست كسى را از بند جدا كند و اگر يك دست را از بند جدا كند، بايد
[١] اراكى : و بايد دانست كه ديۀ زن با ديۀ مرد تا به ثلث برسد مساوى است و از ثلث كه بگذرد، ديگر دندانهاى او نصف ديۀ دندانهاى مرد است. . صافى : و اگر زن باشد تا به مقدارى كه به ثلث ديه نرسد با ديۀ مرد مساوى است و در صورتى كه به ثلث برسد ديۀ دندانهاى او نصف ديۀ مرد است. . زنجانى : پنجم: تمام دندانهاى كسى را از بين ببرد و ديه هر كدام از دوازده دندان جلوى دهان ٥ صدم ديه كامل و ديه هر يك از شانزده دندان عقب ٥/٢ صدم ديه كامل است. .