رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٧٣٣ - مسأله ٢٧٦١
تقسيم بطور مساوى ميان دايى و خالۀ پدر و مادرى با تصالح انجام بگيرد.
خوئى : مسأله اگر وارث ميّت فقط يك يا چند دايى و خالۀ مادرى و دايى و خالۀ پدر و مادرى و دايى و خالۀ پدرى باشد، دايى و خالۀ پدرى ارث نمىبرد و بعيد نيست بقيه در تقسيم با همديگر مساوى باشند.
تبريزى : اگر وارث ميت فقط يك يا چند دايى يا يك يا چند خالۀ مادرى. .
سيستانى : ارث نبردن دايى و خالۀ پدرى محل اشكال است و به هر حال دايى يا خالۀ مادرى اگر يك نفر باشد يك ششم و اگر متعدد باشند يك سوم مال را مىبرند، و ما بقي به دايى و خالۀ پدرى يا پدر و مادرى داده مىشود؛ و در هر حال محتمل است كه دايى دو برابر خاله ارث ببرد ولى به احتياط واجب بايد مصالحه كنند.
زنجانى : مسأله اگر وارث ميّت فقط يك دايى يا يك خالۀ مادرى و يك يا چند دايى و يك يا چند خاله پدر و مادرى و دايى و خاله پدرى مىباشند، با وجود دايى يا خاله پدر و مادرى دايى و خاله پدرى ارث نمىبرند و دايى يا خاله مادرى ١٦ مال را مىبرد و ٥٦ باقى مانده را دايى و خاله پدر و مادرى به گونهاى تقسيم مىكنند كه دايى دو برابر خاله ببرد، و احتياط مستحبّ آن است كه در تقسيم مصالحه كنند.
در توضيح مصالحه مىگوييم كه اگر مثلاً يك دايى مادرى و يك دايى پدر و مادرى و يك خاله پدر و مادرى باشند،١٦ مال سهم دايى مادرى است، و ٥٦ باقى مانده سهم دايى و خاله پدر و مادرى است كه طبق نظر صحيح، دايى دو برابر خاله مىبرد در نتيجه سهم دايى پدر و مادرى طبق نظر صحيح ٤٠٧٢ و سهم خاله ٢٠٧٢ مىباشد و طبق نظر برخى از علماء هر دو ٣٠٧٢ مىبرند، در نتيجه سهم قطعى دايى پدر و مادرى ٣٠٧٢ و سهم قطعى خاله ٢٠٧٢ مىباشد و اگر مقدار مردّد را با مصالحه به طور مساوى تقسيم كنند، سهم دايى ٣٥٧٢ و سهم خاله ٢٥٧٢ خواهد گرديد، سهم دايى مادرى هم به هر حال ١٢٧٢ است.
فاضل : مسأله اگر وارث ميّت چند دايى و خالۀ پدر و مادرى و پدرى و مادرى باشند، همانطور كه در مسائل سابق بيان شد با وجود دايى يا خالۀ پدر و مادرى دايى و خالۀ پدرى ارث نمىبرند بنا بر اين مال ميّت به صورت زير بين دايى و خالۀ مادرى و پدر و مادرى تقسيم مىشود:
١-اگر فقط يك دايى يا خالۀ مادرى باشد ١٦) مال متوفّى به او مىرسد و بقيۀ مال بين دايى و خالۀ پدر و مادرى بالسويه تقسيم مىشود.
٢-اگر چند دايى و خالۀ مادرى يا چند دايى يا خالۀ مادرى داشته باشد ١٣) مال ميّت به آنان مىرسد كه بين آنها بالسويه تقسيم مىشود و بقيۀ مال نيز بين ورثۀ پدر و مادرى بالسويه تقسيم مىشود.
[مسأله ٢٧٦١]
مسأله ٢٧٦١ اگر وارث ميت فقط دايى و خالۀ پدرى و دايى و خالۀ مادرى و دايى و خالۀ پدر و مادرى باشد، دايى و خالۀ پدرى ارث نمىبرند (١) و بايد مال را سه قسمت كنند، يك قسمت آن را دايى و خالۀ مادرى به طور مساوى بين خودشان قسمت نمايند (٢) و بقيه را به دايى و خالۀ پدر و مادرى بدهند كه به طور مساوى بين خودشان