رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٣٧٥ - مسأله ٢٢٥٣
كسانى كه نمىتوانند در مال خود تصرّف كنند [١]
[كسانى كه نمىتوانند در مال خود تصرّف كنند از رساله امام خمينى ره]
[مسأله ٢٢٥٢]
مسأله ٢٢٥٢ بچهاى كه بالغ نشده شرعاً نمىتواند در مال خود تصرّف كند (١) و نشانۀ بالغ شدن (٢) يكى از سه چيز است: (٣) اوّل: روييدن موى درشت زير شكم بالاى عورت. دوم: بيرون آمدن منى (٤) سوم: تمام شدن پانزده سال قمرى در مرد و تمام شدن نه سال قمرى در زن.
(١) فاضل : بلى، اگر مميّز باشد، تصرّف در اموال جزئى براى او مانعى ندارد. .
(٢) گلپايگانى ، صافى : در زن و مرد. .
(٣) بهجت : بنا بر اين هر يك از اين سه نشانه به تنهايى، علامت بلوغ و رسيدن به حدّ تكليف شرعى است. .
زنجانى : بچهاى كه بالغ نشده، تصرّف او در مال خود بدون اذن ولىّ صحيح نيست مگر اين كه ولىّ بعداً معاملهاش را اجازه دهد؛ و بالغ شدن، با يكى از سه چيز است. .
(٤) بهجت : در خواب يا بيدارى، با اختيار يا بىاختيار. .
سيستانى : مسأله بچهاى كه بالغ نشده است شرعاً نمىتواند در ذمّه يا در مال خود تصرّف كند، هر چند در كمال تميز و رشد باشد و اذن سابق ولىّ در اين باب فايدهاى ندارد، و اجازۀ بعدى او هم مورد اشكال است، ولى در مواردى تصرّف بچه صحيح است، از آن جمله خريد و فروش چيزهاى كم قيمت، چنانكه در مسأله [٢٠٨٢]گذشت و همچنين وصيّت او براى ارحام و نزديكانش چنانكه در مسأله [٢٦٩٧]خواهد آمد؛ و نشانه بلوغ در دختر، تمام شدن نُه سال قمرى است و در پسر يكى از سه چيز است اوّل: روئيدن موى درشت در زير شكم بالاى عورت. دوم: بيرون آمدن منى. سوم: تمام شدن پانزده سال قمرى بنا بر مشهور.
[مسأله ٢٢٥٣]
مسأله ٢٢٥٣ روييدن موى درشت در صورت و پشت لب و در سينه و زير بغل و درشت شدن صدا و مانند اينها نشانۀ بالغ شدن نيست (١) مگر انسان به واسطۀ اينها به بالغ شدن يقين كند (٢)
(١) بهجت : بعيد نيست كه نشانۀ بلوغ باشد. [پايان مسأله]
(٢) زنجانى : مگر انسان به واسطۀ اينها اطمينان كند كه يكى از سه چيزى كه در مسأله قبل گفته شد، پديد آمده است.
[١] بهجت : احكام محجور مكارم : محجورين: كسانى كه حقّ تصرّف در مال خود را ندارند.