رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٣٨٧ - احكام وكالت ( استفتاءات از مقام معظم رهبرى)
و وراث او (مادر و همسرش) مرا براى پيگيرى حادثه كه مستلزم سفر به محلّ وقوع آن است وكيل كردند، آيا جايز است هزينههاى سفرم به آن كشور براى پيگيرى پرونده قضيه را از اصل تركه بردارم يا اينكه بايد مبلغ مزبور را از پولى كه آن دولت به ورثه متوفّىٰ مىدهد، بردارم؟ ج: بر كسانى كه شما را براى پيگيرى قضيه وكيل كردهاند، واجب است اجرت عمل وكالت شما و ساير هزينههاى مربوط به آن را از اموال خودشان بپردازند مگر اينكه قبلاً به نحو ديگرى توافق نموده باشيد.
س ١٨١٠: در يك قرارداد وكالت طبق آنچه كه امروزه متعارف است تصريح به بلا عزل بودن وكالت شده است، كه البتّه يك وكالت ابتدايى مستقلى است نه اينكه به صورت شرط ضمن عقد بين طرفين باشد، آيا به مجرّد نوشتن اين جمله در قرارداد، وكالت از عقد جايز به عقد لازم تبديل شده و حقّ عزل ساقط مىشود؟ ج: وكالت لازم وكالتى است كه در ضمن عقد لازمى به صورت شرط نتيجه شرط شود و مجرّد نوشتن عبارت «وكالت بلا عزل است» تأثيرى در تبديل آن به عقد لازم ندارد و حقّ عزل، ساقط نمىشود.
س ١٨١١: آيا جايز است فردى كسى را كه مجوز قانونى وكالت در دادگاهها را ندارد براى پيگيرى يك پرونده حقوقى يا جزائى در دادگاه وكيل كند؟ با توجّه به اينكه كسانى كه داراى پروانه وكالت از دادگسترى هستند، بايد شرايط و ضوابط خاصى را داشته باشند تا بتوانند براى وكالت اجرت بگيرند، آيا كسانى كه فاقد اين مجوّز هستند، در برابر پيگيرى دعاوى موكّلين در دادگاهها استحقاق دريافت اجرت را دارند؟ ج: وكالت فى نفسه در امورى كه قابل توكيل و نيابت هستند از نظر شرعى اشكال ندارد و پيگيرى دعاوى در دادگاهها از آن جمله است، تعيين اجرت هم بستگى به توافق دو طرف دارد، ولى اگر وكالت براى پيگيرى پروندههاى حقوقى يا جزايى كه نيازمند مراجعه به ادارات رسمى و محاكم قضايى است، از نظر قانونى احتياج به مجوز رسمى داشته باشد، وكيل كردن و قبول وكالت شخصى كه اين مجوز را ندارد جايز نيست، و در هر صورت اگر فردى كه فاقد مجوز رسمى است بنا به درخواست ديگرى اقدام به انجام كارى كند كه اجرت دارد، اجرت المثل كارش بر عهده آن شخص است.
س ١٨١٢: با توجّه به اينكه گاهى اقدام وكيل براى پيگيرى موضوع يا دعوى يا انجام يك عملى على رغم صرف وقت و سعى و تلاش و پرداخت هزينههاى رفت و آمد، ثمره و نتيجهاى به نفع موكّل ندارد، پرداخت پول و دريافت آن به عنوان اجرت وكالت او در رابطه با آن موضوع، چه حكمى دارد؟ ج: صحت وكالت و استحقاق وكيل براى گرفتن اجرت المسمّى يا اجرت المثل در برابر عمل وكالت كه بنا به درخواست موكّل صورت گرفته است، متوقف بر حصول نتيجه مطلوب و مورد انتظار موكّل نيست، مگر اينكه از اوّل به نحو ديگرى با هم توافق كنند.
س ١٨١٣: شيوه متعارف در بسيارى از شعبههاى رسمى دادگسترى اين است كه حدود وكالت را مشخّص مىكنند. بطور مثال مىنويسند «وكيل در فروش فلان خانه كه در فلان مكان واقع شده