وصول آنها هست لكن مدت دار است و زمان وصولش سال آينده است جزء درآمد و موجودى همين سال محسوب مى‌شود؟ ج در مفروض سؤال اگر بابت فروش نسيۀ مال التجاره باشد جزء درآمد سال وصول محسوب است [١].

س ٤٠ آيا شخص مى‌تواند رأس سال خمسش را تغيير دهد؟ و كيفيت آن چگونه است؟ ج سال را نمى‌تواند تغيير دهد مگر با اجازۀ ولىّ امر.

س ٤١ پولهايى كه مسلمانى بابت تراشيدن صورت مى‌گيرد حلال است يا حرام؟ و بر فرض حرمت اگر با پولهاى حلالش مخلوط باشد و بخواهد اموالش را تخميس كند دو بار بايد تخميس كند يا خير؟ ج با اجرت ريش‌تراشى على الأحوط معاملۀ پول حرام مى‌شود. و در مورد اختلاط أحوط تخميس است و پول حلال در بين كه از درآمد كسب و متعلق خمس است جداگانه خمس دارد و تفصيل و ترتيب هر يك در كتاب «تحرير الوسيله» مسطور است.

س ٤٢ شخصى در آخر هر سال كه به حساب مازاد خود رسيدگى كرده مثلاً اگر از نقد و جنس هزار تومان داشته و پانصد تومان مقروض بوده فقط خمس پانصد تومان را مى‌داده آيا به نظر مبارك شما صحيح است و صرف مقابلۀ مازاد با دَيْن از مئونه است و يا آنكه تنها اداى دين قبل از تمام شدن سال جزء مئونه مى‌باشد.

ج اگر قرض مذكور براى معاش بين سال بوده است استثناء مى‌شود اگر چه نپرداخته باشد ولى در قروض ديگر تا نپرداخته مئونه نيست و بايد خمس بدهد.

س ٤٣ گوسفند معينى را نذر مى‌كند كه در وقت معينى آن را در راه خير مصرف كند قبل از اين كه آن وقت معين برسد آخر سال خمس او مى‌شود آيا بايد خمس اين گوسفند را بدهد يا خير؟ ج خمس ندارد.

س ٤٤ افرادى كه در ادارات و مؤسسات دولتى استخدام مى‌شوند از موقعى كه حقوق به آنها داده مى‌شود اداره و مؤسسۀ مربوطه مبلغى از حقوقش را به عنوان بازنشستگى كسر مى‌كند و موقعى كه بازنشسته شد هر ماه مقدارى از مبلغ مذكور را به او مى‌دهد آيا اين مبلغ را كه كسر كرده‌اند و فعلاً به او مى‌پردازند خمس دارد يا نه؟ و بر فرض وجوب خمس تخميس واجب فورى است يا اين كه جزء منافع سالى است كه به او داده مى‌شود؟ ج دريافتى هر سال در زائد بر مئونۀ آخر سال خمس دارد.

س ٤٥ شخصى پنج هزار تومان به عنوان سرقفلى به صاحب ملك داد تا ملك را مالك به او اجاره دهد آيا مستأجر كه سرقفلى مى‌دهد اگر اين وجه را در بين سال از ارباح مكاسب بدهد

[١] نورى : اگر اطمينان به وصول آن دارد جزء سال فروش است