مسلمانان به پيروى از قرآن كريم و سنت پيامبر(ص) معتقدند كه كوتاه خواندن نماز در سفر ـ هر چند ترسى در آن سفر وجود نداشته باشد ـ مشروع است. اما بحث در اين است كه آيا قصر نماز در سفر، واجب، مستحب مؤكد يا جايز مى‌باشد؟

در اين زمينه سه نظريه وجود دارد كه اينك به طور مشروح آنها را ذكر مى‌كنيم:

اماميه و حنفيه معتقدند كه كوتاه خواندن نماز در سفر واجب است و بر مسافر ـ در نمازهاى چهار ركعتى ـ خواندن دو ركعت واجب است.

از ديدگاه مالكيه ـ كوتاه خواندن نماز در سفر، مستحب مؤكد است؛ زيرا پيامبر(ص) اينچنين عمل مى‌كرده و ديده نشده كه ايشان در سفرهايش نمازها را تمام بخواند.

مسلم و بخارى از عبداللّه‌ بن عمر روايت كرده‌اند كه گفت:

در سفرى با پيامبر(ص) بودم و [ديدم كه ] او بر دو ركعت نمى‌افزود و ابوبكر و عمر و عثمان هم چنين عمل مى‌كردند. (١)

شافعيه و حنابله معتقدند كه كوتاه خواندن جايز است و مسافر مى‌تواند نمازهايش را تمام يا كوتاه بخواند.

شيخ طوسى در كتاب «الخلاف» گفته است:

كوتاه خواندن نماز در سفر، حتمى و واجب است و بايستى نمازهاى ظهر، عصر و عشا دو ركعتى خوانده شوند و اگر كسى با علم به اين كه دو ركعت واجب است، چهار ركعت بخواند، بايستى اعاده كند.

ديدگاه ابوحنيفه هم مثل ديدگاه ماست، با اين تفاوت كه به نظر او اگر كسى بيشتر از دو ركعت بخواند و در ركعت دوم تشهد بگويد، نمازش صحيح است و بيشتر از دو ركعت، نافله محسوب مى‌شود مگر آنكه به كسى كه مسافر نيست اقتدا كرده باشد و امام، نماز را كامل بخواند كه در اين صورت تمامى چهار ركعت نماز مسافر، نماز واجب محسوب شده و با همين نماز، فريضه واجب از او

(١) شرح صحيح مسلم از نووى، ج٥، ص٢٠٥، باب نماز مسافر و قصر نماز از كتاب صلاة، شماره ٨.