بارها گفته بود: «ما رأيت افقه من جعفر بن محمد من فقيه؛ داناتر از امام صادق نديده‌ام» و نيز بارها گفته بود: «لولا سنتان لهلك النعمان؛ اگر دو سال تلمذ من پيش امام صادق (ع) نمى‌بود هر آينه نعمان هلاك مى‌شد، از درخواست منصور امتناع نورزيد و به همين قصد ابو حنيفه به دستور منصور به منطقه بحيره محل سكونت امام صادق (ع) مى‌رود و چهل سؤال سخت و مشكل را از آن حضرت مى‌پرسد و حضرت هم بر مبانى مختلف اهل مدينه و ابوحنيفه و شيعه پاسخ مى‌دهد. سپس ابوحنيفه مى‌گويد:

ان الامام الصادق (ع) اعلم اهل زمانه بلامنازع؛ (٩٠)

همانا امام صادق عالمترين فرد زمان خودش است بدون اختلاف.

١٢. مالك بن انس

ذهبى در باره تقيه وى گزارش كرده است تا زمانى كه وضعيت سلطنت و حكومت بنى العباس معلوم نشد مالك از امام صادق حديثى نقل نكرد، كنايه از اينكه از حكومت عصر خويش تقيه مى‌كرد. بعد از اينكه معلوم شد عباسيان سر كار خواهند آمد و امويان نابود خواهند شد از امام صادق (ع) نقل روايت كرده.

١٣. احمد بن حنبل: در مواردى تقيه كرده است از جمله:

در كتابهاى تاريخى از جمله طبرى آورده است: وى در عصر مأمون نامه‌اى به اسحاق بن ابراهيم نوشت و از او خواست تا قاضيان و فقيهان و محدثان را در اينكه كتاب خدا مخلوق است يا قديم امتحان كند. از جمله فقهايى كه مورد امتحان واقع شد احمد بن حنبل بود. از او پرسيده شد:

ما تقول في القرآن؟ قال: هو كلام اللّه‌، قال: أمخلوق هو؟ قال: هو كلام اللّه‌ لا أزيد عليها؛ (٩١)

در مورد قرآن چه مى‌گويى؟ گفت: كلام خدا است. سؤال شد: آيا مخلوق است؟ گفت: كلام خدا است و بيشتر از اين چيزى نخواهم گفت.

(٩٠) الموفّق في مناقب أبي حنيفة، ج١، ص١٧٣.
(٩١) تاريخ الطبرى، ج٥، ص١٩٠، حوادث سال ٢١٨.