٣. در موثقه اسحاق بن عمار، كسى كه از امام (ع) مى‌پرسد: من به قرائت امام جماعت اهل سنت نرسيده‌ام، چه كنم؟ حضرت مى‌فرمايد: با آنها به ركوع برو. آنگاه حضرت جهت دفع اشكال، تصريح مى‌كند كه اين ركوع را يك ركعت به شمار آور و پس از آن، جهت رد اين گونه اشكالات مى‌فرمايد: اين ركعت از بهترين ركعات نماز تو مى‌باشد. آيا چنين عباداتى با نماز باطل و شكلى و صورى سازگار است؟!

اگر در نماز جماعت با آنها، مكلف بايد قرائت را خودش بخواند، چرا در اينجا امام(ع) تصريح مى‌كند كه لازم نيست و با آنها به ركوع برو؟ همچنين اگر اين نماز باطل است چرا امام مى‌فرمايد: اين ركعت از بهترين ركعات است؟ بنابراين، روايت كه از نظر سند نيز اعتبار دارد، به خوبى دلالت مى‌كند كه نماز با آنها نماز حقيقى است نه شكلى و صورى.

٤. در روايت عبداللّه‌ بن سنان، امام(ع) مى‌فرمايد: اگر كسى نمازش را فرادا خوانده و پس از آن، در حالى كه وضو دارد با آنان نماز جماعت بخواند، خداوند براى او بيست و پنج درجه مى‌نويسد. سؤال اين است كه اگر نماز با اهل سنت تنها شكل نماز است نسبت به فردى كه نمازش را خوانده و مى‌خواهد شكل و صورت نماز را انجام دهد، شرط وضو داشتن معنا ندارد. بى وضو نيز مى‌توان نماز صورى را خواند.

آيا شرط وضو در مورد تكرار نماز، دلالت ندارد كه نماز با آنها واقعى است واگر نماز را نخوانده بود از نماز واقعى مجزى بود. روايت عمربن يزيد نيز به همين مضمون است. (٣٢)

٥. از همه اينها گذشته، اگر پيام اين گونه روايات، با آن شدت كه اگر كسى تقيه نداشته باشد از ما نيست و يا عبارت: «هر كس تقيه ندارد، دين ندارد» و (در حالى كه مستشكل محترم ـ آيت اللّه‌ خويى ـ پذيرفته است كه اين روايات در مورد تقيه مداراتى است) در مورد شركت در نماز جماعت براى صورت و شكل نماز باشد، نقض غرض خواهد بود؛ زيرا غرض و هدف از اين شركت، جلب مودّت، محبت، وحدت كلمه،

(٣٢) همان، باب ٦، ح١.