يكى از حقوق تكوينى انسان، حقوق طبيعى است كه امرى ثابت و دايمى و لازمه طبيعت انسان است. جهانى و كلّى بودن، ضرورى بودن و ثبات را از ويژگى‌هاى حقوق طبيعى ذكر كرده‌اند. (٣) از نظر استاد مطهرى، دوام و عموميت و مصلحت از ويژگى‌هاى حقوق طبيعى است. (٤) برخى نيز گفته‌اند كه حقوق طبيعى، اصول و قواعد ثابتى هستند كه از اراده حكومت‌ها برتر و غايت مطلوب انسان هستند و قانونگذار بايد آن‌ها را سرمشق خود قرار دهد. (٥) حقوق طبيعى قانون طبيعت و نظم طبيعى اشياء، قانون عقل و نظام عقلايى در سلوك انسان‌ها و ارزش‌ها و آزادى‌هاى ملازم با طبيعت انسان است. (٦)

١-٣- تفاوت حقوق طبيعى با حقوق موضوعه ، مالكيت طبيعى،

مالكيت اعتبارى و حق اعتبارى:

حقوق طبيعى يك رابطه تكوينى بين حق و ذى‌حق است از نوع رابطه غايى و ارتباط عضوى.

در واقع، حق طبيعى واجديت بالقوه و بالغايت واستعداد قابل در مقابل مُعطى‌است، به خلاف مالكيت طبيعى كه تابعيت قهرى مملوك و واجديت فعلى مالك است. همچنين در حقوق طبيعى، نفسِ مورد حق براى ذى حق انتزاع شده است نه اينكه در طبيعت، حقى جعل شده باشد، پس رابطه غايى است و اين تفاوت حق تكوينى و مالكيت تكوينى است. ديگر اينكه نفس حق، مجعول طبيعت نيست، بلكه مورد حق، مجعول طبيعت به جعل غايى است و اين جهت اشتراك حق و مالكيت است. امّا مالكيت اعتبارى از اين جهت كه مملوك، مجعول است نه ملك و جعل هم فاعلى است نه غايى، مانند مالكيت تكوينى

(٣)محمدعلى موحد، درهواى حق و عدالت، ص ٢٤٨.
(٤) همان، ص ٢٢٥.
(٥)ناصر كاتوزيان، مقدمه علم حقوق، ص٢٠، ش ٦.
(٦)محمدعلى موحد، در هواى حق و عدالت، ص٧١.