باشند، و فرمودند: «لا مرحبا لوجوه لاترى إلاّ فى كلّ سؤ». (٨٧) سپس دستور دادند آنها را دور كنند ؛ زيرا آنها از اين كه بر كسى حد جارى شود لذت مى‌برند و اين برايشان عادت شده و قبح مساله براى آنها از بين رفته است، لذا حضرت آنان را از اين كار نهى كردند.

بسيارى از فقيهان با توجه به همين روايات تصريح كرده‌اند كه سزاوار است تنها مردمان برگزيده در مراسم اجراى حد حضور يابند. (٨٨)

چنين تمهيداتى از حضور افراد ولگرد و بى‌شخصيتى كه از ديدن خوارى ديگران لذت مى‌برند جلوگيرى مى‌كند. چنين كسانى هرگاه در مراسم اجراى حد حضور يابند چه بسا براى هميشه محكوم به حد را - حتى اگر توبه كند - تحقير كنند و با يادآورى گناهش او را سرزنش نمايند.

البته در اينكه چه جرايمى بايد به طور علنى اجرا گردد بحث است اما در مواردى مثل زنا، لواط و محاربه و سبّ النبى¨ و غير آن اين مطلب وارد شده است.

برخى از فقيهان معتقدند كه هنگام اجراى كيفر تازيانه بايد با توجه به وضعيت بزهكار حكم به علنى يا غير علنى بودن اجراى حد كرد. يحيى‌بن سعيد يكى از فقهاى شيعى گفته است: «زن زناكار غير مستور را كه اهل رفت و آمد در جامعه است به صورت علنى حد مى‌زنند، اما در مورد زنى كه مستور و خانه نشين است، كسى را به منزل او مى‌فرستند تا او را در خانه‌اش حد بزند». (٨٩)

اين فتوا با قطع نظر از آن كه موافق با ادله و نصوص باب زنا و جرايم مشابه با آن است، از نظر واقعيت هاى جامعه شناختى و در راستاى تعديل عنصر بازدارندگى مجازات و تحقق اهدافى همچون اصلاح بزهكار نيز بسيار قابل توجه است.

البته در برخى موارد، قانون شرع و حكومت حكم به تشهير مجرم داده است؛ مانند شهود حرفه‌اى كه در اطراف دادگاه‌ها براى افراد، شهادت دروغ مى‌دهند. مجازات اين

(٨٧)تهذيب الاحكام، ج١٠، ص١٥٠، ح٦٠٣؛ وسائل الشيعه، ج٢٨، ص٤٥، باب ٢٢ از ابواب مقدمات حدود، ح١.
(٨٨) النهاية، ص ٧٠١؛ تهذيب الأحكام، ج٢، ص ٥٢٨.
(٨٩) الجامع للشرايع، ص٥٤٩، دارالاضواء، بيروت، چاپ دوم، ١٤٠٦ ق.