فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٤ - نقد تورم اصول و ديدگاههاى امام خمينى احمد مبلّغى
به كارگيرى كلمات غير دقيق درعنوان،ابهام را درآن سبب مىشود. امام خمينى حك و اصلاح عناوين را براساس اين ضابطه ضرورى شمرده است. وى براين اساس به كارگيرى واژه صحّت در عنوان معروف «صحيح واعم» را نادرست دانسته است (١٣)و نيز به كارگيرى واژه «اقتضاء» درعنوان مبحث«اجزاء» را غير فنى مىشمرد و پيشنهاد مىكند عنوان به اين صورت در آيد:«انّ الاتيان بالمأمور به هل مجزٍ ام لا؟» (١٤)
٢. برابربودن عنوان با دايره بحث؛
برابر بودن عنوان با دايره و حدودِ مسأله مورد بحث، منطقى و ضرورى است. اگر عنوان محدوده اى را نشان دهد كه بيشتر از موضوع است، چه بسا بحث بى دليل باد كند و به طرح مسائل زائد و درهم ريزنده دچار شود و نتيجه گيرى درهم بريزد؛ همين گونه اگر عنوان، كوچكتر از دايره موضوع باشد، بحثهاى درچارچوبى كوچك تر از نيازهاى واقعى بحث شكل مىگيرند و به نتيجه گيرى درست نخواهند رسيد و به بستر پيشرفت پاى نخواهند گذاشت. (١٥)
امام خمينى در برخورد با برخى از عناوين از اين ملاك پيروى كرده است. وى براين اساس عنوان « ان النهى هل يقتضى الفساد» يا «هل يدل على الفساد» را نقد مىكند و مىگويد:
الاوْلى تعميم عنوان البحث بحيث يشمل العقلى و للفظى...؛ (١٦)
بهتر اين است عنوان بحث را تعميم دهيم تا هريك از دلالتهاى عقلى و لفظى را ـ كه در محل بحث مطرح هستند ـ در برگيرد.
وى با توضيحاتى در باره نارسايى تعبير به «اقتضاء» يا «دلالت» پيشنهاد مىكند عنوان
(١٣) مناهج الاصول،ج١،ص١٤٤.
(١٤) همان،ص٣٠٠.
(١٥) مجله حوزه،شماره ٨١ـ٨٢،ص١٧٨.
(١٦) منهاج الاصول،ج٢،ص١٥٠.