فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩٠ - صلح و جعاله بديلهاى مناسب براى عقود بانكى سيدحسين ميرمعزّى
١. عقود مشاركتى
دراين نوعاز عقود، بانككل يابخشى از سرمايه مورد نياز يك فعاليت اقتصادى(توليدى،تجارى وخدماتى) را تأمين مىكند و درنهايت مطابق قراردادى كهبا صاحب كار اقتصادى منعقد كرده است،سودفعاليت اقتصادى مورد نظر راتقسيم مىكند و سهم هريك از طرفين قبل از اتمام فعاليت اقتصادى معلوم نيست. ايـعقود عبارتند از: مشاركتمدنى، مشاركت حقوقى،مضاربه، مزارعهو مساقات.
البته عقد جعاله نيز اين قابليت را دارد كه جزء عقود مشاركتى باشد. بانك ها مىتوانند درهمه بخش هاى اقتصادى كلّ سرمايه مورد نياز يك فعاليت اقتصادى را به عنوان جاعل براساسعقد جعاله تأمين كنند و سود فعاليت مزبوررا بر حسب توافق تقسيم نمايند؛ ولى همان گونه كه گذشت درحال حاضربانك ها به گونه اى از اين عقد استفاده مىكنندكه داخل دسته بعدى مىشود.
٢. عقود غير مشاركتى
دراين نوعاز عقود، بانك اموال منقول و غير منقول مورد نياز يك فعاليت اقتصادى دربخش توليدى و خدمات را فراهم مىكند و يا از طريق پيش خريد كالاهاى توليدى اقدام به تأمين كل يابخشى از سرمايه هاى لازم براى توليد كالاهاى مزبور مىنمايد و يا بهعنوان عامل،انجام آن فعاليت را به عهدهمى گيرد؛ ولى تمام سودحاصل از عمليات، متعلق به خودبانكمى باشد و شراكت در سود رخ نمىدهد. اين عقود عبارتند از : فروش اقساطى،اجاره به شرط تمليك، سلف و جعاله، به گونه اى كه درحال حاضر اجرا مىشود.
اين عقود، خود دو قسم مىشوند:
الف) عقود با بازده ثابت :دراين عقود، سود بانك بعد از انعقاد قرارداد، معلوم و معيّن است. اين عقود عبارتند از: فروش اقساطى و اجاره به شرط تمليك.
درفروش اقساطى بانك، مواد اوليه و لوازم يدكى يا ماشين آلات و يا واحد مسكونى