دراصول تلاشى تمام عيار را انجام بايد داد و مهارت بايد به دست آورد. از كوتاهى دراين دانش، مزخرفات و خرافات زشت به ظهور رسيده است و از عدم مهارت نسبت به آن، شكهاى سستِ دين برانداز، و شبهه هاىِ نابود كننده ملت و مخالف با بديهيّات پديدار گشته است.

وى درجاى ديگر عامل خرافات را اجتهادها و استنباطهايى معرفى مى‌كند كه برريشه هايى از تقليد بنا شده اند. (٨)

مرحله سوم؛ نقد روشها و كاستى هاى اصول؛

اين مرحله به تازه گى آغاز شده است. جرقه هاى اين مرحله را عالمانى همچون آية‌اللّه‌ بروجردى، امام خمينى، علامه طباطبايى و شهيد صدر و ... زده اند. اين مرحله هنوز در آغاز مسير است و تا مقصد، راهى دراز در پيش دارد.

به پنج صورت نقد دراين مرحله شكل گرفته كه هر نقد را عالم يا عالمانى ارائه كرده است:

ا. اصول متورم شده است؛

٢. ميان قضايا و امور اعتبارى و قضايا و امورحقيقى خلط شده است؛

٣. هندسه و سير مباحث اصول با حركت، نيازها واولويّتهاىِ استنباط تراز نيست؛

٤. اصول از قواعد استنباطِ نظامها و ساختارها عارى است؛

٥.اصول بدون غور در مبانى كلامى به پيش مى‌رود و چنين سيرو حركتى باكاستى روبه رو است.

نقدهاى فوق هريك بحثهاى فراوان دارد و انجام آن، به تحولّى عظيم در پاسخگو كردن فقه به نيازهاى زمان مى‌انجامد.

نقد اول را بررسى و نقدهاى ديگر را به وقتهاى ديگر موكول مى‌كنيم.

(٧) همان،ص٩٨.
(٨) همان،ص٦٤.