ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٦ - بجاى پرداختن به افراط در برهم زدن لابلاى خود در جاذبهء كمال قرار بگيريم

فراوان از كتب اخلاقى و ادبى مى توان ديد . و به هر حال ، آنچه كه در عرفان مثبت اسلامى در بارهء مسئلهء مورد بحث وجود دارد دو قضيّهء مهمّ است : قضيّهء يكم - توصيف عظمتها و مزاياى تكامل روحى و تشويق شديد انسانها به قرار گرفتن در سبقت به خيرات و جاذبهء كمالات است .
قضيّهء دوم - بر حذر داشتن از رها ساختن غرايز حيوانى يا به اصطلاح ديگر خود طبيعى كه تعقّل و احساسات والاى روحى را از كار مى اندازد .
زيرا : ( وَما أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ ) ( قطعا نفس [ خود طبيعى رها شده ] امر به بدى مى نمايد ، مگر پروردگارم رحم فرمايد ) عرفان مثبت اسلامى بهر دو قضيّه اهمّيّت حياتى مى دهد . در بارهء قضيّهء يكم مى توان گفت : دستورات زير نمونه هائى است براى متوجّه ساختن انسان به عظمتها و ارزشهائى كه بطور طبيعى مى توانند آدمى را از چاه ظلمانى و لجن خودپرستى نجات بدهند : ١ - نظر در كارگاه بزرگ خلقت كه انديشه را بكار مى اندازد و تعقّل را به فعليّت مى آورد و در نتيجه انسان از محدودهء محيط طبيعى و اجتماعى خود بالاتر مى رود . در قرآن مجيد بيش از صد آيه دستور به اين نظر مى دهد و در بعضى از آيات اشخاص برخوردار از اين نظر را خردمندان ( أولوا الألباب ) مى نامند .
٢ - توجّه شديد به نظم و قانونى كه هم در جريان وجودى خود انسان حاكم است و هم در همهء موجودات چه كوچك و چه بزرگ . توجّه و نظر در كارگاه بزرگ خلقت اين نتيجهء بسيار با ارزش را در بر دارند كه به اضافهء تحصيل معرفت به آفاق و انفس ، اين حقيقت را براى انسان روشن مى سازند كه احساس رهائى مطلق و فوق قانون بودن ، يك احساس بيمار گونه ايست كه ناشى از