ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٩ - بجاى پرداختن به افراط در برهم زدن لابلاى خود در جاذبهء كمال قرار بگيريم

عوامل انگور شدن در حال حركت ارتباط نداشت ، صدها سال هم اگر روى زمين حركت فيزيكى يا شيميائى مجرّد از عوامل مزبور مى نمود ، هرگز به موقعيّت انگور شدن نمى رسيد . اين قانون در همهء حركتها جارى است ، فقط اين انسان است كه گذشت ساليان و سپرى شدن عمر را بحساب رشد مى آورد و گمان ميكند از موقعيّت غورگى به انگور شدن مى رود ، مخصوصا اگر مغزش با تخيّلات آرمانى هم آكنده باشد در اين مبحث مى خواهيم اين قضيّه را اثبات كنيم كه اگر متصدّيان تعليم و تربيت بتوانند اين حقيقت را دريابند كه بآن اندازه كه جاذبهء كمال در سازندگى انسانها مؤثّر است ، ايجاد نفرت و انزجار افراطى از فعّاليّتهاى خود طبيعى كارساز نيست بيشترين اهمّيّت را به آشنا ساختن انسانها با ارزشها و عظمتها و قرار دادن آنان در جاذبهء آن ارزشها و عظمتها مى دادند . كوشش براى اثبات اين كه فرو رفتن در لجنزار تمايلات حيوانى خود طبيعى و اثبات - < شعر > نفس اژدرها است او كى مرده است از غم بىآلتى افسرده است < / شعر > و اثبات اين كه نفس امّارهء انسانى مى تواند در پليدى به بىنهايت برسد ، كوشش كاملا صحيح است ولى انزجار و تنفّر حاصل از خود طبيعى بوسيلهء اثبات امور فوق به تنهائى كافى نيست ، اگر چه لازم است . در عرفان اسلامى كه منبع اساسى آن قرآن و احاديث معتبر و عقل سليم است ، اين روش را مى بينيم كه دوشادوش بيان پستى و رذالت حيوان صفتىهاى خود طبيعى و لزوم كوشش و تقلَّا براى نجات يافتن از آن ، تأكيد زيادتر و تشويق بيشتر به فهميدن مراتب رشد و كمال عظمتها و ارزشهائى است كه حركت صعودى نتيجه مى دهد . بعنوان نمونه : يك - انسانها بايد بدانند كه خداوند متعال اسماء حقائق عظمى و مقامات عالى رشد را به پدرشان آدم ( ع ) تعليم فرموده است : ( وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ كُلَّها )