تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٩٧ - ٦ الرسالة اليونسية فى شرح المقالة التكليفية

٦. الرسالة اليونسيّة فى شرح المقالة التكليفيّة[١]

اين كتاب، نوشته شيخ زين الدين على بن يونس بياضى نباطى (م ٨٧٧ ق)، محدّث، اديب و متكلّم بزرگ قرن نهم هجرى است كه آن را به تاريخ دهم ربيع ثانى ٨٤٤، به اتمام رسانده است.[٢] اين كتاب، شرح المقالة التكليفيّةى شهيد اوّل است كه نويسنده، آن را پس از كتاب مهم ديگرش الصراط المستقيم نگاشته است.[٣] شيخ آقا بزرگ، در مقدّمه خود بر الصراط المستقيم، الرسالة اليونسية را اثرى ارزنده و ارجمند دانسته است.[٤] كهن‌ترين نسخه خطّى اين كتاب، بنا به نقل شيخ آقا بزرگ، نسخه موجود نزد سيّد رضا بن محمّد زنجانى است كه به خطّ شرف الدين بن جمال الدين بن شمس الدين بن سليمان، به سال ٨٦٤ ق، كتابت شده است.[٥] اين رساله به شيوه «قال- أقول» تأليف شده است و نباطى، پس از نقل قطعه‌اى از كلام شهيد، آن را شرح مى‌كند. در دو فصل ترغيب و ترهيب، نويسنده، احاديث اصل كتاب را آورده و در مواردى، واژگان و عبارات دشوار روايت را شرح و تحليل كرده است كه از نظر فقه الحديث، اهمّيت فراوان دارد. شرح احاديث، با بهره‌گيرى از مايه‌هاى كلامى،[٦] ادبى‌[٧] و فقهى‌[٨] صورت گرفته است. كتاب، همراه المقالة التكليفيةى‌

[١]. رياض العلماء، ج ٤، ص ٢٥٧؛ روضات الجنّات، ج ٤، ص ٣٥٤؛ الذريعة، ج ٢٥، ص ٣٠٨؛ تكملة أمل الآمل، ص ٣١٣، معجم المؤلّفين، ج ٧، ص ٢٢٢.

[٢]. الرسالة اليونسية( ضمن أربع رسائل كلاميّة)، ص ٢٣٢.

[٣]. الذريعة، ج ٢٥، ص ٣٠٨.

[٤]. الصراط المستقيم، ج ٢، ص ٢٨.

[٥]. الذريعة، ج ٢٥، ص ٣٠٨. براى نسخه ديگر، ر. ك: همان‌جا.

[٦]. ر. ك: الرسالة اليونسية، ص ١٩١، ٢١٩، ٢٢٣ و ٢٣٠.

[٧]. ر. ك: همان، ص ١٩٣، ١٩٤، ٢١١، ٢١٢، ٢١٦، ٢١٨، ٢٢٥ و ٢٢٧.

[٨]. ر. ك: همان، ص ٢٠٤، ٢٠٦، ٢٠٧ و ٢٢٢.