تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٩٥ - ٥ المقالة التكليفية

مشهور، آمده است.[١] اين كتاب، داراى پنج فصل به ترتيب زير است.

١. ماهيت تكليف و توابع ماهيت، ٢. متعلَّق تكليف، ٣. غايت تكليف، ٤. ترغيب، ٥. ترهيب.

در دو فصل كوتاه نخست، اساساً حديثى نيامده است. در فصل سوم نيز دو نمونه حديث يافت شد[٢] و در دو فصل چهارم و پنجم- كه مجموعاً سه پنجم كتاب را شامل مى‌شود، شهيد، به نقل احاديثى در باب ترغيب و ترهيب پرداخته است. در حقيقت، نويسنده پس از تبيين كلامى ماهيت، و شرايط و غايت تكليف، در اين دو فصل، خوانندگان را به انجام دادن اعمال، آداب و سنن دينى ترغيب كرده و از ارتكاب معاصى و سستى در انجام دادن تكاليف دينى برحذر داشته است.

احاديث كتاب، موضوع‌بندى شده‌اند. ابتدا احاديثى درباره مطلق ترغيب به اعمال نيك و سپس، احاديث در فضيلت مسواك زدن،[٣] غسل جمعه،[٤] فرايض،[٥] روزه‌[٦] و... هركدام در يك باب، بدون عنوان‌گذارى آمده است. در فصل پنجم نيز پس از يادكردِ احاديثى درباره نهى از معصيت به طور كلّى، احاديثى درباره نهى از ظلم، دورى از غيبت و... هركدام در يك باب آمده است. در برخى از ابواب نيز موضوعات نزديك به هم آمده است.

براساس شماره‌گذارى محقّقان كتاب، فصل چهارم، شامل ١١٨ حديث و فصل‌

[١]. رياض العلماء، ج ٥، ص ١٨٧. همچنان كه در ادامه خواهيم ديد، احاديث كتاب، همگى از منابع معتبر مانند كتب اربعه است. از اين رو، تعبير احاديث جديد از كتاب‌هاى غريب و مشهور، مبهم به نظر مى‌رسد.

[٢]. المقالة التكليفيّة، ص ٥٠- ٥١.

[٣]. همان، ص ٦٠.

[٤]. همان، ص ٦١.

[٥]. همان، ص ٦٢.

[٦]. همان، ص ٧١.