تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٨٧ - ٢ أعلام الدين فى صفات المؤمنين

سپس احاديث درباره آن را مطرح مى‌كند. گاه در ضمن آيات و روايات، بيانى درباره مفهوم اخلاقى مورد بحث و اسباب و آثار آن مطرح مى‌كند[١] و در همه حال، سمت و سوى كلّى كتاب، ترغيب و تشويق خواننده به امور مورد بحث است.

٢. أعلام الدين فى صفات المؤمنين‌[٢]

اين كتاب نيز نگاشته ديلمى است. أعلام الدين، از مصادر بحار الأنوار است‌[٣]؛ امّا شيخ حرّ عاملى در تدوين وسائل الشيعة از آن بهره نبرده است.[٤] نويسنده مستدرك الوسائل نيز به دليل نداشتن نسخه كتاب، با واسطه بحار از آن نقل حديث كرده است.[٥] نويسنده، درباره انگيزه تأليف كتاب، در مقدّمه تأكيد مى‌كند كه به سبب گرفتار شدن در دار غربت و نبودِ مونس و پناه بردن به تنهايى، خوف آن داشتم كه آداب دينى و علوم علوى كه فراگرفته‌ام، از يادم برود. از اين رو، اين كتاب را پرداختم، «ليكون لى تذكرة وعدّة ولمن يقف عليه بعدى تبصرة وعبرة».[٦] او دليل عدم ذكر اسانيد را به اين شكل توضيح مى‌دهد:

لم التزم ذكر سندها، لشهرتها عند العلماء فى كتبها المصنّفة المرويّة عن مشائخنا- رحمهم اللَّه تعالى- وأحلت فى ذلك على كتبهم وأسانيدهم، إلّا ما شذّ منّى من ذلك فلم أذكر إلّافصّ القول.[٧] از نسخه‌هاى خطّى كتاب أعلام الدين مى‌توان به نسخه نفيس كتاب‌خانه سيّد

[١]. براى نمونه، ر. ك: همان ص ٢١٠، ٢١١، ٢٢٠، ٢٣٧ و ٢٣٨.

[٢]. رياض العلماء، ج ١، ص ٣٤٠؛ كشف الحجب والأستار، ص ٥٣( ش ٢٥٠)؛ الكنى‌ والألقاب، ج ٢، ص ٢٣٨؛ الذريعة، ج ٢، ص ٢٣٨( ش ٩٤٩)؛ إيضاح المكنون، ج ١، ص ١٠٢.

[٣]. بحار الأنوار، ج ١، ص ١٦.

[٤]. ر. ك: وسائل الشيعة، ج ٣٠، ص ١٥٢- ١٦٥.

[٥]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ١٢.

[٦]. أعلام الدين، ص ٣٣( تحقيق مؤسسة آل البيت عليهم السلام).

[٧]. همان، ص ٣٤.