تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٣٤٥ - مشايخ اجازه

الحديث الخاصة و كتاب جامع المقال فيما يتعلّق بأحوال الحديث والرجال‌[١]، الأربعون حديثاً[٢] و مجمع البحرين و مطلع النيرين را نام برد.

١٩. خليل بن غازى قزوينى (م ١٠٨٩ ق). وى فاضل، علّامه، متكلّم، محقّق، مدقّق، فقيه، محدّث و ثقه بوده است.[٣] بنا به گفته آقا بزرگ، وى اخبارى مسلك و منكر اجتهاد بوده است. وى، «روضه» را جزء الكافى نمى‌دانست؛ بلكه معتقد بود از تأليفات ابن ادريس است.[٤] از آثار وى، مى‌توان به دو كتاب معروف الشافى والصافى فى شرح الكافى اشاره كرد.

٢٠. محمّد بن مرتضى كاشانى، معروف به فيض كاشانى (م ١٠٩١ ق). وى كه از بزرگان علماى اماميّه و نوابغ علمى سده يازدهم هجرى است، در شهر قم نشو و نما يافت و سپس به كاشان رفت. هنگامى كه سيّد ماجد بن على بحرانى به شيراز آمد، فيض، براى بهره بردن از دانش سرشار او و استفاده از محضر ملّا صدراى شيرازى، بدان شهر كوچ كرد و پس از فراغت از تحصيل به كاشان بازگشت.

شيخ حرّ عاملى، وى را دانشمندى فاضل، ماهر، حكيم، متكلّم، فقيه و محقّق معرّفى مى‌كند و صاحب لؤلؤة البحرين، در وصف او مى‌گويد:

محدّث كاشانى، فاضل، محدّث و اخبارىِ سرسخت بوده است.[٥] فيض كاشانى، در حوزه‌هاى مختلف، اعم از اعتقادات، قرآن، حديث، اخلاق، مناجات و ...، آثارى به زبان فارسى و عربى دارد و به قول سيّد نعمة اللَّه جزائرى، شاگرد وى، ١٢١٤ اثر دارد؛[٦] ولى تا حدود ١١٠ كتاب از آثار وى را در كتب تذكره نام‌

[١]. رياض العلماء، ج ٤، ص ٣٣٢.

[٢]. الذريعة، ج ١، ص ٤٢٣.

[٣]. أمل الآمل، ج ٢، ص ١١٢.

[٤]. طبقات أعلام الشيعة، ج ٥، ص ٢٠٣.

[٥]. لؤلؤة البحرين، ص ١٣٣.

[٦]. تعليقة أمل الآمل، ص ٣٠٧.