تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ١٤٥ - ٧ التهاب نيران الأحزان

ترديد جدّى كرده‌اند. ظاهراً نخستين بار نويسنده رياض العلماء درباره منابع كاشفى اظهار نظر كرده و غالب روايات آن را برگرفته از كتاب‌هاى غير قابل اعتماد دانسته است. بيان افندى چنين است:

ينقل فيه عن كثير من الكتب منها كتب الشيعة ... لكن أكثر روايات هذا الكتاب، بل جميعها، مأخوذة من كتب غير مشهورة، بل غير معول عليها.[١] ميرزاى نورى نيز در لؤلؤ و مرجان، بر برخى از گزارش‌هاى كاشفى خُرده گرفته و آنها را فاقد اصل دانسته است.[٢] آقاى رسول جعفريان نيز در كتاب تأمّلى در نهضت عاشورا، در بحثى درازْدامن، به بررسى انتقادى كتاب پرداخته است.[٣] نيز نويسنده كتاب‌شناسى تاريخى امام حسين عليه السلام، به معرّفى انتقادى اين كتاب، دست يازيده است.[٤] نكته آخر آن كه افندى بر آن است كه اين كتاب، فى الجمله، به تشيّع واعظ كاشفى با رعايت تقيّه، دلالت دارد.[٥]

٧. التهاب نيران الأحزان‌

التهاب نيران الأحزان و مثير كتائب الأشجان (الأكتاب والأشجان)، از آثار بر جاى مانده در زمينه مناقب و تاريخ معصومان عليهم السلام است. محقّق تهرانى، نام ديگرى براى كتاب ياد كرده كه نشانگر موضوع كتاب است: التهاب الأحزان فى وفاة سيّد بنى عدنان المبعوث على الإنس والجان، رسول الملك المنّان، و ما أوصى به فى حقّ أهل بيته أمناء الرحمان، وما جرى‌ بعد وفاته من الإختلاف والخذلان.[٦]

[١]. رياض العلماء، ج ٢، ص ١٩٠.

[٢]. ر. ك: لؤلؤ و مرجان، ص ١٩٣.

[٣]. ر. ك: تأمّلى در نهضت عاشورا، ص ٣١٨- ٣٥٩.

[٤]. ر. ك: كتاب‌شناسى تاريخى امام حسين عليه السلام، ص ٨٨.

[٥]. رياض العلماء، ج ٢، ص ١٩٠.

[٦]. عنوان بلند، از آن رو ذكر شد كه در هدية العارفين( ج ١، ص ٤٦٨)، از كتابى با عنوان التهاب نيران الأحزان ومثير اكتئاب الأشجان، از ولىّ الدين عبد اللَّه بن محمّد بن عبد اللطيف سبكى ياد كرده است.