در آيات ياد شده به يك شبهه و آنگاه به يك انگيزه اشاره شده است. با جمله (ءَإِذا مِتْنا) به شبهه اشاره شده و با جمله (قَدْ عَلِمْنا ما تَنْقُصُ)به پاسخ آن اشاره شده است كه در بخش شبهات خواهد آمد.

ولى قرآن بر مى گردد دست منكران را رو كرده و انگيزه واقعى انكار آنان را يادآور مى شود و آن اين كه اين شبهات بهانه اى بيش نيست و انگيزه واقعى آنان از انكار معاد، انكار مجموع مكتب است و آن هم از طريق عناد و لجاج، و طبعاً چنين انكارى، انكار معاد را نيز به دنبال خواهد داشت چنان كه مى فرمايد:(بَلْ كَذَّبُوا بِالحَقّ) : رسالت پيامبر را انكار كرده اند و گواه بر اين كه انكار آنان انكار منطقى نبوده، بلكه از لجاجت آنها سرچشمه مى گرفت، اين است كه آنان پيوسته در انديشه هاى اضطرابى خود و به تعبير قرآن (فى أَمْر مَريج) غوطهورند، زيرا نمى توانند انكار خود را به صورت صحيح توجيه كنند.

شايد همين انگيزه از آيه ياد شده در زير نيز استفاده شود آنجا كه مى فرمايد:

(...قالُوا ءَإِذا ضَلَلْنا فِى الأَرْضِ ءَإِنّا لَفى خَلْق جَديد بَلْ هُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ كافِرُونََ* قُلْ يَتَوفّاكُمْ مَلَكُ الْمَوتِ الَّذِى وُكِّلَ بِكُمْ...) .[١]

«كافران گفتند آن روز كه ما در زمين گم شديم آيا آفرينش جديدى خواهيم داشت، بلكه آنان به لقاى پروردگار خود منكرند، بگو شماها را فرشته مرگ كه بر قبض جانهاى شما مأمور شده است مى گيرد».

در اين آيه يك شبهه و يك پاسخ و يك انگيزه بيان شده است:

جمله (ءَإِذا ضَلَلْنا) بيانگر شبهه است و جمله (قُلْ يَتَوفّاكُمْْ مَلَكُ الْمَوْت)پاسخ آن است به گونه اى كه بيان خواهد شد، ولى قرآن يادآور مى شود

[١] سجده/١٠ ١١.