منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٠٢
و زمين را گسترانيده است قادر بر احياى انسان نخواهد بود؟
چنان كه مى فرمايد:
(أَوَ لَيْسَ الَّذِى خَلَق السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِقادِر عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُم...) .[١]
«آيا آن كس كه آسمانها و زمين را آفريده است، قادر بر آفرينش جديد انسانها نخواهد بود؟».
و باز مى فرمايد:
(أَوَ لَمْ يَرَوا أَنَّ اللّهَ الّذِى خَلَق السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَلَمْ يَعْىَ بِخَلْقِهنَّ بِقادِر عَلى أَنْ يُحْيى الْمَوتى...) .[٢]
«آيا نمى نگرند خدايى كه آسمانها و زمين را آفريد و نسبت به آفرينش آنها عاجز و ناتوان نبوده، توانا است كه مردگان را زنده كند».[٣]
٣. آفرينش نخست انسان
در فلسفه اسلامي ضابطه اى است كه مى گويند:«روشن ترين گواه بر ممكن بودن چيزى، تحقق آن است».[٤]
وباز در ضابطه ديگر مى گويند:«حكم همانندها از نظر امكان و امتناع يكسان است».[٥]
بنابراين خداى قادر بر آفرينش نخست انسان، قادر بر آفرينش دوم او نيز خواهد بود، و اگر در اين داورى قدرت انسان معيار باشد طبعاً آفرينش دوم آسان تر از آفرينش نخست خواهد بود. آيا شايسته نيست كه منكران از اين
[١] يس/٨١.
[٢] احقاف/٣٣.
[٣] در اين مورد به سوره اسراء/٦٩ نيز مراجعه شود.
[٤] أدلّ دليل على إمكان الشىء وقوعه.
[٥] حكم الأمثال فيما يجوز و ما لا يجوز واحد.