منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٢٣

١. قرآن در مورد كارهاى پنهانى انسان مى فرمايد:

(...وَاللّهُ يَكْتُبُ ما يُبَيِّتُونَ...) .[١]

«خدا آنچه را كه در شب مى انديشيد(پنهان مى دارند) مى نويسد».

در آيه ديگر آن را به فرشتگان نسبت داده مى فرمايد:

(أَمْ يَحْسَبُونَ أنّالا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْويهُمْ بَلى وَرُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ) .[٢]

«آيا مى پندارند كه ما گفتارهاى سرى و پنهانى آنان را نمى شنويم؟ چرا مى شنويم و فرستادگان ما نزد آنها هستند و آن را مى نويسند».

٢. در آيات ياد شده در زير موت و حيات فعل خدا شمرده شده است: آل عمران/١٥٨، توبه/١١٦، واقعه /٦٠، نجم/٤٤، بقره /٢٥٨، حجر/٢٣، ملك/٢، مؤمنون/٦٠، غافر/٦٨ و دخان/٨.

و در آيه هاى: انعام/٦١، اعراف/٣٧، نحل/٢٨و٣٢ فعل فرستادگان الهى قلمداد شده و جمع ميان اين دو نوع نسبت، به نحوى است كه بيان شد، ولى به خاطر رفع هر نوع انديشه ثنويت و انديشه استقلال در اسباب، در مجموع قرآن در عين اين كه نظام اسباب ومسببات مورد قبول واقع شده است، اصرار كم نظيرى بر اين مطلب است كه همه انواع پديده ها و آثار طبيعت از خدا است و پديده هاى امكانى فقط به حول و قوه الهى منشأ يك رشته آثار و افعال مى باشند و هيچ گونه استقلالى از خود ندارند.