منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٣٨
اكنون سؤال مى شود كه مقصود از حساب بد چيست؟ اگر حسابرس پروردگار جهان و مأموران صادق و معصوم او است هرگز حساب، حساب بدى نخواهد بود.
پاسخ اين پرسش روشن است، زيرا مقصود از«حساب بد» حسابى است كه طرف حساب از آن ناخشنود گرديده و آن را بد مى شمارد، گويى معنى (سوء الحساب) اين است كه حسابى كه مايه دلتنگى و ناراحتى طرف مى شود، و به تعبير عربى«اَلْحِسابُ الَّذى يَسُؤهُمْ» حسابى كه آنان را ناراحت مى سازد و اين يك تعبير عرفى است مثلاً مردى كه در دادگاه به جريمه بزرگ محكوم مى شود، يا در آستانه چنين جرم بزرگى است مى گويند: فلانى حساب بدى پس داد يا حساب بدى در پيش دارد.
در رواياتى كه از پيشوايان معصوم نقل شده است اين جمله به معنى دقت و امعان در محاسبه تفسير شده است امام صادق (عليه السلام) مى فرمايد:
«آنان هرگز بيم آن ندارند كه خدا درباره آنان ستم كند، بلكه از دقت محاسبه، در وحشت و اضطرابند».
مردى خدمت امام صادق (عليه السلام) رسيد، امام به او فرمود: برخى از برادران تو از دست تو شاكى هستند در پاسخ امام گفت: كار خلافى نكرده ام، حق خود را به نحو كامل طلب كرده ام، امام فرمود: همين باز گرفتن حق به نحو دقيق نسبت به برادر دينى نوعى سوء معامله و برخورد است همچنان كه خدا نيز آن را (سوء الحساب) ناميده است.[١]
طبعاً يك چنين محاسبه در روز قيامت بى علت نخواهد بود و از برخى از روايات استفاده مى شود كسانى كه حقوق مردم برگردن آنها است مشمول سوء
[١] بحارالأنوار: ج٧، باب ١١، روايت ٢٦، ٢٧، ٢٨و ٢٩.