منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٢٢

آيات در اين باره به چند دسته تقسيم مى شوند:

الف: سؤال و حساب عمومى است

(فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلينَ).[١]

«قطعاً كسانى كه پيامبران به سوى آنان فرستاده شدند و از خود فرستاده شدگان سؤال خواهيم كرد».

اين آيه به روشنى بر اين مطلب گواهى مى دهد كه هم امتها و هم رهبران الهى كه براى هدايت آنان فرستاده مبعوث گرديده اند مورد حساب قرار خواهند گرفت، از رهبران الهى از ابلاغ احكام، و از مردم از پذيرش وعمل به آنها سؤال خواهد شد.

امير مؤمنان (عليه السلام) درباره همگانى بودن سؤال چنين مى فرمايد:

«وَذلِكَ يَوْمٌ يَجْمَعُ اللّهُ فِيهِ الأَوَّلينَ وَالآخِرينَ لِنِقاشِ الْحِسابِ».[٢]

«قيامت روزى است كه خداوند همه انسانها را جمع مى كند تا به حساب دقيق آنان رسيدگى شود».

ب: از هيچ كس سؤال نمى شود

(فَيَوْمَئِذ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلا جانٌّ) .[٣]

«در اين روز (قيامت) از گناهان هيچ فردى از انس وجن سؤال نمى شود».

و نيز مى فرمايد:

(...وَلا يُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ) .[٤]