پاسخ: سنت الهى در مورد زندگى و مرگ انسان، اين است كه پس از انتقال انسان به عالم برزخ، بار ديگر به اين جهان باز نگردد جز در موارد استثنايى مانند احياى مردگان به واسطه مسيح يا رجعت پيش از قيامت و نظاير آن، وخدا در قرآن به اين سنت كلى اشاره كرده مى فرمايد:

(حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ *لَعَلّى أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَمِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ).[١]

«لحظه اى كه پيك مرگ به سراغ يكى از آنان مى آيد مى گويد:پروردگارا مرا به دنيا باز گردان تا عمرى را كه ضايع كرده ام، با عمل صالح جبران نمايم، خطاب مى آيد«كَلاّ» نه، ديگر بازگشتى نيست و اين سخنى است كه او گوينده آن است وسودى در آن نيست، پيش روى اوتا روز قيامت مانعى است كه از رجوع اوجلوگيرى مى كند».

در اين جا يادآورى نكته اى لازم است و آن اين كه در نظام گذشته (رژيم پهلوى) يكى ازنويسندگان، براى بالا بردن تيراژ مطبوعات خود، دست به

[١] مؤمنون /٩٩ـ ١٠٠.