در هر حال هدف اين است كه جنت مربوط به آدم وحوا قابليت هر دو تفسير را دارد، بنابراين از دلايل قطعى مخلوق بودن بهشت و دوزخى كه انسانها بر اثر عمل نيك و بد به آن وارد مى شوند، به شمار نمى رود.

بهشت و دوزخ برزخى

آياتى در قرآن حاكى از آن است كه براى برزخيان از نيكوكار وبدكار، بهشت و دوزخى وجود دارد و هم اكنون هر دو مخلوق و آفريده شده اند ولى هرگز اين آيات گواه بر مخلوق بودن بهشت و دوزخ مربوط به آخرت نيست و استدلال با آنها برموضوع بحث كاملاً بيگانه است.

قرآن درباره مؤمن به رسولان عيسى كه به خاطر ايمانش كشته شد، مى فرمايد:

(قيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمى يَعْلَمُونَ) .[١]

«به او گفته شد داخل بهشت شو، وى گفت: اى كاش قوم من از وضع من مطلع مى شدند».

جنت در اين آيه، جنت برزخى است، نه جنت موعود.

قرآن درباره فراعنه يادآور مى شود كه آنان پيش از قيامت بر آتش عرضه مى شوند و روز قيامت دچار سخت ترين عذاب مى گردند، آنجا كه مى فرمايد:

(اَلنّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيها غُدُوّاً وَعَشِيّاً وَيَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَونَ أَشَدَّ الْعَذابِ) .[٢]

«صبح و عصر فراعنه بر آتش عرضه مى شوند و روز برپايى قيامت خاندان فرعون به سخت ترين عذاب گرفتار مى شوند».

از اين بيان روشن مى شود كه آياتى كه در آنها تنها لفظ جنَّت وارد شده يا

[١] يس/٢٦.
[٢] غافر/٤٦.